<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X26n0517"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 517 仁王经科疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 517 仁王经科疏</title> <author>明 真贵述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>5卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">517</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">仁王经科疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04067"> <charName>CBETA CHARACTER CB04067</charName> <mapping cb:dec="987107" type="PUA">U+F0FE3</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+6541</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>敁</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[占*ㄆ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15179"> <charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName> <mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-01T10:23:00"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0218c" n="0218c"/> <lb ed="X" n="0218c01"/> <cb:docNumber>No. 517</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0218c02"/><lb ed="R094" n="0898a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>仁王护国般若波罗蜜多经卷上科 <lb ed="X" n="0218c03"/><lb ed="R094" n="0898a01"/>疏卷一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0218c04"/> <lb ed="X" n="0218c05"/><lb ed="R094" n="0898a02"/><byline cb:type="other">唐三藏沙门<name role="" type="person">大廣智不空</name>奉 诏译</byline> <lb ed="X" n="0218c06"/><lb ed="R094" n="0898a03"/><byline cb:type="author">明慈慧寺开山比丘蜀东普真贵述</byline> <lb ed="X" n="0218c07"/><lb ed="R094" n="0898a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">经题 译者</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0218c0701">△三正释经文。三。初释经总题。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218c08"/><lb ed="R094" n="0898a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0218c0801">仁王护国般若波罗蜜多经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218c09"/><lb ed="R094" n="0898a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0218c0901">代宗有国。重译此经。意与黔黎。共臻实相。故自叙 <lb ed="X" n="0218c10"/><lb ed="R094" n="0898a07"/>云。懿夫护国。实在兹经。窃景行于波斯庶阐扬于 <lb ed="X" n="0218c11"/><lb ed="R094" n="0898a08"/>调御。至若高张五忍。足明恻隐之深。永祛众难。实 <lb ed="X" n="0218c12"/><lb ed="R094" n="0898a09"/>唯化淸之本。據此。则般若之可护国也。不待条分 <lb ed="X" n="0218c13"/><lb ed="R094" n="0898a10"/>缕析。数星擘两。自然明如日月。润同雲雨者矣。然 <lb ed="X" n="0218c14"/><lb ed="R094" n="0898a11"/><persName>佛</persName>经立题。有人法体用。因果譬喩。单复不同。今从 <lb ed="X" n="0218c15"/><lb ed="R094" n="0898a12"/>人法体用。亦隐法喩。释有三对。一人法。谓仁王护 <lb ed="X" n="0218c16"/><lb ed="R094" n="0898a13"/>国。是奉持般若之人。般若等言。乃拥护王国之法。 <lb ed="X" n="0218c17"/><lb ed="R094" n="0898a14"/>即密证权化仁心仁政之王。御天地宗社山河臣 <lb ed="X" n="0218c18"/><lb ed="R094" n="0898a15"/>民之国。必依般若虚玄之妙门。为超真越俗之坦 <lb ed="X" n="0218c19"/><lb ed="R094" n="0898a16"/>道。护国安<g ref="#CB15131">邦</g>之金汤。空心寂境之指南。绝愆灭祸 <lb ed="X" n="0218c20"/><lb ed="R094" n="0898a17"/>之巨阙也。然通理事。槪而言之。所护国土。即事。能 <lb ed="X" n="0218c21"/><lb ed="R094" n="0898a18"/>护般若。即理故。二体用。就前法中。须分体用。谓般 <lb ed="X" n="0218c22"/><lb ed="R094" n="0898b01"/>若是体。正翻云慧。即神悟玄奥。妙证真源。照万法 <lb ed="X" n="0218c23"/><lb ed="R094" n="0898b02"/>空相应本觉之慧也。然此有三种。一实相般若。谓 <lb ed="X" n="0218c24"/><lb ed="R094" n="0898b03"/>所观真性。即本觉也。此性如智同源。无明本尽。真 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0219a" n="0219a"/> <lb ed="X" n="0219a01"/><lb ed="R094" n="0898b04"/>照圆明。诸幻俱離。乃名实相。故後文云。自性淸净。 <lb ed="X" n="0219a02"/><lb ed="R094" n="0898b05"/>名为本觉。二观照般若。谓能观妙慧。即始觉也。此 <lb ed="X" n="0219a03"/><lb ed="R094" n="0898b06"/>智因果皆依。能所无二。存而不有。忘而不无。乃云 <lb ed="X" n="0219a04"/><lb ed="R094" n="0898b07"/>观照。故後文云。智照实性。非有非无。三文字般若。 <lb ed="X" n="0219a05"/><lb ed="R094" n="0898b08"/>谓诠上之教。如经云。我依文字般若。而证诸法实 <lb ed="X" n="0219a06"/><lb ed="R094" n="0898b09"/>相。又云总持无文字。文字显总持。净名云。文字性 <lb ed="X" n="0219a07"/><lb ed="R094" n="0898b10"/>空。即是解脱。後文又云。一十二分。所有宣说。一切 <lb ed="X" n="0219a08"/><lb ed="R094" n="0898b11"/>皆如。无非实相。乃至名为修文字者。而能得证般 <lb ed="X" n="0219a09"/><lb ed="R094" n="0898b12"/>若真性。斯则理智教三。不一不二。为护国妙法。一 <lb ed="X" n="0219a10"/><lb ed="R094" n="0898b13"/>心万行。孰可昧此。然有谓因名般若。果位名智。以 <lb ed="X" n="0219a11"/><lb ed="R094" n="0898b14"/>般若能断。故在因位。<persName>佛</persName>果无断。转受智名。一往如 <lb ed="X" n="0219a12"/><lb ed="R094" n="0898b15"/>之。且智论亦云般若。翻为智慧。盖性宗二法。总是 <lb ed="X" n="0219a13"/><lb ed="R094" n="0898b16"/>般若之一心。故非如法相。因中名慧。果上名智。何 <lb ed="X" n="0219a14"/><lb ed="R094" n="0898b17"/>则。拣择决断。眼目殊称。因果虽悬。妙体何异。所以 <lb ed="X" n="0219a15"/><lb ed="R094" n="0898b18"/>若慧若智。随擧皆得。波罗蜜多。是用。此云彼岸到。 <lb ed="X" n="0219a16"/><lb ed="R094" n="0899a01"/>彼岸约喩。谓此妙慧。離生死此岸。越烦恼中流。至 <lb ed="X" n="0219a17"/><lb ed="R094" n="0899a02"/>涅槃彼岸。此语似倒。若兼般若迴文。应云到彼岸 <lb ed="X" n="0219a18"/><lb ed="R094" n="0899a03"/>慧。即拣不到彼岸之慧。故以为名。净名谓一切众 <lb ed="X" n="0219a19"/><lb ed="R094" n="0899a04"/>生。即寂灭相。不复更灭。<anchor xml:id="nkr_note_add_0219a1901" n="0219a1901"/><anchor xml:id="beg0219a1901" n="0219a1901"/>但<anchor xml:id="end0219a1901"/>以迷倒妄见生死。名在 <lb ed="X" n="0219a20"/><lb ed="R094" n="0899a05"/>此岸。若悟生死本空原来寂灭。名到彼岸。亦同後 <lb ed="X" n="0219a21"/><lb ed="R094" n="0899a06"/>文。即離即到。即此即彼義耳。故知菩萨悲智俱修。 <lb ed="X" n="0219a22"/><lb ed="R094" n="0899a07"/>空有双照。以智导悲恒到也。以悲导智恒不到也。 <lb ed="X" n="0219a23"/><lb ed="R094" n="0899a08"/>则到与不到。两途一致。亦犹花严。谓菩萨不住彼 <lb ed="X" n="0219a24"/><lb ed="R094" n="0899a09"/>岸。不住中流。而能运载此岸众生。到于彼岸等。三 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0219b" n="0219b"/> <lb ed="X" n="0219b01"/><lb ed="R094" n="0899a10"/>教義。经字即教。仁王等即義。经者。梵语修多罗。此 <lb ed="X" n="0219b02"/><lb ed="R094" n="0899a11"/>云契经。契谓符诸<persName>佛</persName>理。协众生心。即契理合機之 <lb ed="X" n="0219b03"/><lb ed="R094" n="0899a12"/>教。若拣不契理合機之教。即拣别依主。若契理合 <lb ed="X" n="0219b04"/><lb ed="R094" n="0899a13"/>機。依主得名。此乃诠仁王护国般若等義之教。依 <lb ed="X" n="0219b05"/><lb ed="R094" n="0899a14"/>主释也。若就下文。文字性空。即是般若。即般若体。 <lb ed="X" n="0219b06"/><lb ed="R094" n="0899a15"/>持文字用。体持业用。持业释也。</p><p xml:id="pX26p0219b0613" cb:place="inline">△二译主时德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219b07"/><lb ed="R094" n="0899a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0219b0701">唐三藏沙门<name role="" type="person">大廣智不空</name>奉 诏译。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219b08"/><lb ed="R094" n="0899a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0219b0801">李氏都长安。国号建唐。三藏。即经律论也。此师依 <lb ed="X" n="0219b09"/><lb ed="R094" n="0899a18"/>国号法藏彰名。即将他显<anchor xml:id="nkr_note_add_0219b0901" n="0219b0901"/><anchor xml:id="beg0219b0901" n="0219b0901"/>己<anchor xml:id="end0219b0901"/>。有财释也。沙门。释子 <lb ed="X" n="0219b10"/><lb ed="R094" n="0899b01"/>通称。梵语沙迦门曩。此云勤息。即修善断恶之号。 <lb ed="X" n="0219b11"/><lb ed="R094" n="0899b02"/>此师。即四沙门中勝道者也。大廣智。即制授之号。 <lb ed="X" n="0219b12"/><lb ed="R094" n="0899b03"/>由肃宗厌世。代宗即位。恩渥隆厚。译仁王密严二 <lb ed="X" n="0219b13"/><lb ed="R094" n="0899b04"/>经毕。帝为叙焉。颂行之日。庆雲俄现。擧朝表贺。永 <lb ed="X" n="0219b14"/><lb ed="R094" n="0899b05"/>泰元年。十一月一日。制授特进试鸿胪卿。加号大 <lb ed="X" n="0219b15"/><lb ed="R094" n="0899b06"/>廣智三藏。不空。师之名也。梵语阿目伽<g ref="#CB02494">跋</g>折罗。华 <lb ed="X" n="0219b16"/><lb ed="R094" n="0899b07"/>言不空金刚。今止行二字。略金刚也。本<name role="" type="person">北天竺</name>婆 <lb ed="X" n="0219b17"/><lb ed="R094" n="0899b08"/>罗门种。幼失所天。随叔父观光东国。年十五。师事 <lb ed="X" n="0219b18"/><lb ed="R094" n="0899b09"/>金刚智三藏。授以梵本悉昙声明。浃旬<anchor xml:id="nkr_note_add_0219b1801" n="0219b1801"/><anchor xml:id="beg0219b1801" n="0219b1801"/>已<anchor xml:id="end0219b1801"/>通。师大 <lb ed="X" n="0219b19"/><lb ed="R094" n="0899b10"/>异之。故翻经之时。常令共译。凡声明论。一纪之功。 <lb ed="X" n="0219b20"/><lb ed="R094" n="0899b11"/>六月<anchor xml:id="nkr_note_add_0219b2001" n="0219b2001"/><anchor xml:id="beg0219b2001" n="0219b2001"/>已<anchor xml:id="end0219b2001"/>毕。诵文殊普贤行愿。一年之限。再夕而终。 <lb ed="X" n="0219b21"/><lb ed="R094" n="0899b12"/>其敏利皆此类也。後授五部三秘。及毘卢遮那经。 <lb ed="X" n="0219b22"/><lb ed="R094" n="0899b13"/>苏悉帝轨则。尽授无遗。厥後师灭。追<anchor xml:id="nkr_note_add_0219b2201" n="0219b2201"/><anchor xml:id="beg0219b2201" n="0219b2201"/>谥<anchor xml:id="end0219b2201"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0219b2202" n="0219b2202"/><anchor xml:id="beg0219b2202" n="0219b2202"/>已<anchor xml:id="end0219b2202"/>毕。曾奉 <lb ed="X" n="0219b23"/><lb ed="R094" n="0899b14"/>遗旨。遂议遐征。即开元二十年也。初行感文殊现 <lb ed="X" n="0219b24"/><lb ed="R094" n="0899b15"/>身。沿途息黑风大鲸。神应赫奕。难以尽述。後达师 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0219c" n="0219c"/> <lb ed="X" n="0219c01"/><lb ed="R094" n="0899b16"/>子国。王臣敬礼。迥出常仪矣。然空为法遗世。不暇 <lb ed="X" n="0219c02"/><lb ed="R094" n="0899b17"/>计显荣。自尔学无常师。廣求密藏。及诸经论。五百 <lb ed="X" n="0219c03"/><lb ed="R094" n="0899b18"/>馀部。本三昧耶。诸尊密印。仪形色像。壇法标帜。文 <lb ed="X" n="0219c04"/><lb ed="R094" n="0900a01"/>義性相。无不尽源。次遊五印。屡彰灵应。至天宝五 <lb ed="X" n="0219c05"/><lb ed="R094" n="0900a02"/>年还京。时値亢旱。制曰时不得赊。雨不得暴。师奏 <lb ed="X" n="0219c06"/><lb ed="R094" n="0900a03"/>立孔<g ref="#CB15179">雀</g>壇法。未尽三日。雨以浃洽。一日大风猝起。 <lb ed="X" n="0219c07"/><lb ed="R094" n="0900a04"/>随止随效。帝赐号智藏焉。天宝八年。许还本国。十 <lb ed="X" n="0219c08"/><lb ed="R094" n="0900a05"/>五载。诏还京住<name role="" type="person">大兴善寺</name>。至德初。鸾驾在寧武凤 <lb ed="X" n="0219c09"/><lb ed="R094" n="0900a06"/>翔。师常密奉表起居。肃宗亦密遣使者。求秘密法。 <lb ed="X" n="0219c10"/><lb ed="R094" n="0900a07"/>洎收京反正之日。事如所料。厥後福国祐民之法。 <lb ed="X" n="0219c11"/><lb ed="R094" n="0900a08"/>无非百发百中之效。所译经论。凡一百二十馀卷。 <lb ed="X" n="0219c12"/><lb ed="R094" n="0900a09"/>七十七部。幷目录笔授僧俗名字。略出念诵仪轨。 <lb ed="X" n="0219c13"/><lb ed="R094" n="0900a10"/>写毕进上。敕编入藏。此起自天宝。迄于大历六年 <lb ed="X" n="0219c14"/><lb ed="R094" n="0900a11"/>完成也。俄尔示疾。上表告辞。敕使劳问。赐医药。加 <lb ed="X" n="0219c15"/><lb ed="R094" n="0900a12"/>开府仪。同三司。封肃国公。食邑三千户。固让不俞。 <lb ed="X" n="0219c16"/><lb ed="R094" n="0900a13"/>空甚不悦。且曰圣众俨如。舒手相慰。白月圆满。吾 <lb ed="X" n="0219c17"/><lb ed="R094" n="0900a14"/>当逝矣。奈何临终更窃名位。乃以五股金刚铃杵。 <lb ed="X" n="0219c18"/><lb ed="R094" n="0900a15"/>数珠等物。附中使李宪诚进上。沐浴东首望阙。以 <lb ed="X" n="0219c19"/><lb ed="R094" n="0900a16"/>大印身。定中而寂。享年七十。僧腊五十。帝辍朝三 <lb ed="X" n="0219c20"/><lb ed="R094" n="0900a17"/>日。赐赉造塔。敕中使护丧。礼尽隆厚。荼毘之後。就 <lb ed="X" n="0219c21"/><lb ed="R094" n="0900a18"/>寺置祭。赠司空<anchor xml:id="nkr_note_add_0219c2101" n="0219c2101"/><anchor xml:id="beg0219c2101" n="0219c2101"/>谥<anchor xml:id="end0219c2101"/>大辨正廣智三藏。火灭收舍利 <lb ed="X" n="0219c22"/><lb ed="R094" n="0900b01"/>数百粒。八十粒进内。其顶骨不然。中有舍利一颗。 <lb ed="X" n="0219c23"/><lb ed="R094" n="0900b02"/>半隐半显。敕于本院别起塔焉。空之化利居多。唯 <lb ed="X" n="0219c24"/><lb ed="R094" n="0900b03"/>总持门。最彰殊勝。测其忍位。莫定高卑。始者玄宗 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0220a" n="0220a"/> <lb ed="X" n="0220a01"/><lb ed="R094" n="0900b04"/>犹推重焉。故天宝中。西番大石康三国。率兵围西 <lb ed="X" n="0220a02"/><lb ed="R094" n="0900b05"/>凉。诏空帝御于道场。师秉香炉。诵仁王密语二七 <lb ed="X" n="0220a03"/><lb ed="R094" n="0900b06"/>遍。帝见神兵可五百员。在于殿庭。惊问。师曰。毘沙 <lb ed="X" n="0220a04"/><lb ed="R094" n="0900b07"/>门天王。领兵救安西。请急设食发遣。四月二十四 <lb ed="X" n="0220a05"/><lb ed="R094" n="0900b08"/>日。果奏曰。二月二十一日。城东北三十许里雲雾 <lb ed="X" n="0220a06"/><lb ed="R094" n="0900b09"/>间。见神兵长伟。鼓角喧鸣。山地崩震。蕃部惊溃。彼 <lb ed="X" n="0220a07"/><lb ed="R094" n="0900b10"/>营垒中。有鼠金色。咋弓弩絃皆绝。城北门楼有光 <lb ed="X" n="0220a08"/><lb ed="R094" n="0900b11"/>明。天王怒视。蕃部大奔。帝览谢师。然师终後。三朝 <lb ed="X" n="0220a09"/><lb ed="R094" n="0900b12"/>所赐墨制。一一进上。生荣死哀。西域传法至此。今 <lb ed="X" n="0220a10"/><lb ed="R094" n="0900b13"/>古少类矣。奉诏译者。即奉代宗诏命。翻译此经。故 <lb ed="X" n="0220a11"/><lb ed="R094" n="0900b14"/>前叙云。朕哀缠栾棘。悲感霜露。捧戴遗诏。不敢怠 <lb ed="X" n="0220a12"/><lb ed="R094" n="0900b15"/>遑。延振锡之群英。终为山之九仞。开府朝恩。许国 <lb ed="X" n="0220a13"/><lb ed="R094" n="0900b16"/>以身。归<persName>佛</persName>以命。弼我真教。申夫妙门。于大明宫南 <lb ed="X" n="0220a14"/><lb ed="R094" n="0900b17"/>桃园。详译护国般若是<anchor xml:id="nkr_note_add_0220a1401" n="0220a1401"/><anchor xml:id="beg0220a1401" n="0220a1401"/>已<anchor xml:id="end0220a1401"/>。此略明之。具如宋高僧 <lb ed="X" n="0220a15"/><lb ed="R094" n="0900b18"/>传。系曰。传教令轮者。东夏以金刚智为始祖。不空 <lb ed="X" n="0220a16"/><lb ed="R094" n="0901a01"/>为二祖。慧朗为三祖。以下宗承所损益可知也。自 <lb ed="X" n="0220a17"/><lb ed="R094" n="0901a02"/>後岐分派别。咸曰传瑜伽大教。多则多矣。而少验 <lb ed="X" n="0220a18"/><lb ed="R094" n="0901a03"/>者何。亦犹羽嘉生应龙。应龙生凤凰。凤凰<anchor xml:id="nkr_note_add_0220a1801" n="0220a1801"/><anchor xml:id="beg0220a1801" n="0220a1801"/>已<anchor xml:id="end0220a1801"/>降。生 <lb ed="X" n="0220a19"/><lb ed="R094" n="0901a04"/>庶鸟矣。欲无变革。其可得乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0220a20"/><lb ed="R094" n="0901a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0220a2001">△三崇古科判。三。初法会由致。二。初证信序。二。初 <lb ed="X" n="0220a21"/><lb ed="R094" n="0901a06"/>当品名题。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220a22"/><lb ed="R094" n="0901a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0220a2201">序品第一</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220a23"/><lb ed="R094" n="0901a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0220a2301">序者。转训緖也。谓端倪头緖。如抽系得緖。抽尽一 <lb ed="X" n="0220a24"/><lb ed="R094" n="0901a09"/>茧之丝。若知此经之序。即达一经之旨。如先雲後 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0220b" n="0220b"/> <lb ed="X" n="0220b01"/><lb ed="R094" n="0901a10"/>雨。先烟後火。烟雲在先。火雨居後。<persName>佛</persName>法亦尔。故此 <lb ed="X" n="0220b02"/><lb ed="R094" n="0901a11"/>先明序品。为彰说法之由致。乃一经之端緖也。何 <lb ed="X" n="0220b03"/><lb ed="R094" n="0901a12"/>则。盖自辅翼众集。三乘贤圣。彰影响难思之妙德。 <lb ed="X" n="0220b04"/><lb ed="R094" n="0901a13"/>三界人天。显发起弘护之真行。次变化众应。现土 <lb ed="X" n="0220b05"/><lb ed="R094" n="0901a14"/>现座。表心净法空。而觉源不昧。现因现果。表穷因 <lb ed="X" n="0220b06"/><lb ed="R094" n="0901a15"/>彻果。而慧性同源。至若变现八部。示在缠智性皆 <lb ed="X" n="0220b07"/><lb ed="R094" n="0901a16"/>同。说法诸<persName>佛</persName>。明菩提极果不二。此皆发起之端緖 <lb ed="X" n="0220b08"/><lb ed="R094" n="0901a17"/>也。又入定。示妙慧之凝寂。放光。显法界之圆遍。雨 <lb ed="X" n="0220b09"/><lb ed="R094" n="0901a18"/>花。彰因行之难思。动地。破无明之妄结。此为圆发 <lb ed="X" n="0220b10"/><lb ed="R094" n="0901b01"/>之端緖也。至若大众示疑。匿王请问。作乐觉悟。光 <lb ed="X" n="0220b11"/><lb ed="R094" n="0901b02"/>召有缘。此为助发之端緖也。如得其緖。则後之因 <lb ed="X" n="0220b12"/><lb ed="R094" n="0901b03"/>修果证。自利利他。护法护国。皆自一道而出。正犹 <lb ed="X" n="0220b13"/><lb ed="R094" n="0901b04"/>千里之程。造端岂離跬步。汪洋之派。发源寧外泛 <lb ed="X" n="0220b14"/><lb ed="R094" n="0901b05"/>觞。故命名序分。为正宗法说端倪头緖者明也。</p><p xml:id="pX26p0220b1419" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0220b15"/><lb ed="R094" n="0901b06"/>二入经详解。二。初信闻时处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220b16"/><lb ed="R094" n="0901b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0220b1601">如是我闻。一时<persName>佛</persName>住<name role="" type="person">王舍城</name>鹫峰山中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220b17"/><lb ed="R094" n="0901b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0220b1701">古德释此。谓如是之法。我从<persName>佛</persName>闻。即阿难结集时。 <lb ed="X" n="0220b18"/><lb ed="R094" n="0901b09"/>最初陞座之唱。此因<persName>佛</persName>立言。不必玄说。一时之语。 <lb ed="X" n="0220b19"/><lb ed="R094" n="0901b10"/>亦因<persName>佛</persName>立。诸经通用。故不定指。今按淸凉大疏释 <lb ed="X" n="0220b20"/><lb ed="R094" n="0901b11"/>有三義。一明建立根源。谓<persName>佛</persName>临灭度时。阿难请问 <lb ed="X" n="0220b21"/><lb ed="R094" n="0901b12"/>四事。<persName>佛</persName>令置此言也。所问四事。<persName>佛</persName>一一答之。谓一 <lb ed="X" n="0220b22"/><lb ed="R094" n="0901b13"/>依四念处住。二以戒为师。三默摈恶性比丘。四一 <lb ed="X" n="0220b23"/><lb ed="R094" n="0901b14"/>切经首。当安如是我闻。一时<persName>佛</persName>在某处等。二明建 <lb ed="X" n="0220b24"/><lb ed="R094" n="0901b15"/>言之意。智论有三。谓断疑。息诤。异邪也。断疑者。谓 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0220c" n="0220c"/> <lb ed="X" n="0220c01"/><lb ed="R094" n="0901b16"/>疑云此等经文。为阿难自撰耶。为<persName>佛</persName>说耶。故初唱 <lb ed="X" n="0220c02"/><lb ed="R094" n="0901b17"/>我闻。则显是<persName>佛</persName>说。诚非自撰矣。阿难陞座。忽相好 <lb ed="X" n="0220c03"/><lb ed="R094" n="0901b18"/>如<persName>佛</persName>。众疑<persName>佛</persName>又重起。或他方<persName>佛</persName>来。或阿难成<persName>佛</persName>。三 <lb ed="X" n="0220c04"/><lb ed="R094" n="0902a01"/>疑不决。冰炭交怀。纔唱如是我闻。则三疑瓦解矣。 <lb ed="X" n="0220c05"/><lb ed="R094" n="0902a02"/>三息诤者。谓穷神知化。唯<persName>佛</persName>能说之。亦唯<persName>佛</persName>可以 <lb ed="X" n="0220c06"/><lb ed="R094" n="0902a03"/>授後人也。否则一皆臆说。各别知见。则是非丛生。 <lb ed="X" n="0220c07"/><lb ed="R094" n="0902a04"/>诤论互起。今说如是等言。则知是<persName>佛</persName>真说。就中皆 <lb ed="X" n="0220c08"/><lb ed="R094" n="0902a05"/>贯彻玄凝。摄化生界。终古不忒。三乘轨笵。何诤之 <lb ed="X" n="0220c09"/><lb ed="R094" n="0902a06"/>有。三异邪者。邪外迷执。不究心源。动辙阿忧之域。 <lb ed="X" n="0220c10"/><lb ed="R094" n="0902a07"/>触途断常之藩。有无一异。四句百非。皆所不免。今 <lb ed="X" n="0220c11"/><lb ed="R094" n="0902a08"/>唱如是我闻。则真俗圆融。事理双显。中道妙体。在 <lb ed="X" n="0220c12"/><lb ed="R094" n="0902a09"/>处皆真。非邪执之有无。離凡小之常断。传法圣者。 <lb ed="X" n="0220c13"/><lb ed="R094" n="0902a10"/>欲显名教。出于应感。故建此言。有斯三意也。三正 <lb ed="X" n="0220c14"/><lb ed="R094" n="0902a11"/>释其義。即一信。二闻。三时。四主。五处。六众。此六缘 <lb ed="X" n="0220c15"/><lb ed="R094" n="0902a12"/>不具。教则不兴。必须具六。故云成就。言如是者。即 <lb ed="X" n="0220c16"/><lb ed="R094" n="0902a13"/>指法之词。即逆指向下所说之法。此信成就。古谓 <lb ed="X" n="0220c17"/><lb ed="R094" n="0902a14"/>信者言是事如是。不信者言是事不如是故。肇公 <lb ed="X" n="0220c18"/><lb ed="R094" n="0902a15"/>云。信顺之词也又谓如以顺機受名。是以无非受 <lb ed="X" n="0220c19"/><lb ed="R094" n="0902a16"/>称。此通泛释。若的就此经。即向下一切法空为如。 <lb ed="X" n="0220c20"/><lb ed="R094" n="0902a17"/>五忍正修为是。问。建立如是。又名信成就者。答。信 <lb ed="X" n="0220c21"/><lb ed="R094" n="0902a18"/>与如是。二義不離。故前云。信则如是也。况<persName>佛</persName>法大 <lb ed="X" n="0220c22"/><lb ed="R094" n="0902b01"/>海。非信不入乎。故初建如是良有以也。我闻。即闻 <lb ed="X" n="0220c23"/><lb ed="R094" n="0902b02"/>成就。盖<persName>佛</persName>法不入聋人耳故。我。即阿难自指五蕴 <lb ed="X" n="0220c24"/><lb ed="R094" n="0902b03"/>假者。不同情计之我也。闻谓耳根发识。听彼<persName>佛</persName>声。 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0221a" n="0221a"/> <lb ed="X" n="0221a01"/><lb ed="R094" n="0902b04"/><persName>佛</persName>地论。谓若但闻声可唯在耳。若缘名句。便在意 <lb ed="X" n="0221a02"/><lb ed="R094" n="0902b05"/>中。今废别耳意。故总云闻也。若顺经旨。即无说无 <lb ed="X" n="0221a03"/><lb ed="R094" n="0902b06"/>听。方为真闻。一时者。即时成就。以非时难以建化 <lb ed="X" n="0221a04"/><lb ed="R094" n="0902b07"/>利生故。即说听究竟。师资合会。总名一时。简异馀 <lb ed="X" n="0221a05"/><lb ed="R094" n="0902b08"/>时耳。然<persName>如来</persName>说经。时有差别。况诸方时分。延促不 <lb ed="X" n="0221a06"/><lb ed="R094" n="0902b09"/>同。不能别擧。一言略周。故总名一时。<persName>佛</persName>者。即主成 <lb ed="X" n="0221a07"/><lb ed="R094" n="0902b10"/>就。梵语<persName>佛陀</persName>。此云觉者。即觉了真妄性相之者。而 <lb ed="X" n="0221a08"/><lb ed="R094" n="0902b11"/>觉有三。一自觉我空简异凡夫。二觉他法空。简异 <lb ed="X" n="0221a09"/><lb ed="R094" n="0902b12"/>二乘。三觉满俱空。合于本觉。名究竟觉。方廣无际。 <lb ed="X" n="0221a10"/><lb ed="R094" n="0902b13"/>亦名大觉。勝妙无等。亦名妙觉。简异菩萨。具足三 <lb ed="X" n="0221a11"/><lb ed="R094" n="0902b14"/>觉。独名为<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>地论十義释<persName>佛</persName>。避繁不引。住王舍 <lb ed="X" n="0221a12"/><lb ed="R094" n="0902b15"/>城等者。即处成就。真谛记中。谓住处有二。一境界。 <lb ed="X" n="0221a13"/><lb ed="R094" n="0902b16"/>谓化在俗之流。即<name role="" type="person">王舍城</name>等。二依止处。谓统出家 <lb ed="X" n="0221a14"/><lb ed="R094" n="0902b17"/>之众。即<name role="" type="person">灵鹫山</name>等。擧<name role="" type="person">王舍城</name>。简非馀国故。擧鹫峰。 <lb ed="X" n="0221a15"/><lb ed="R094" n="0902b18"/>山。简非馀山故。梵语<name role="" type="person">罗阅耆</name>摩诃伽罗。此云王舍 <lb ed="X" n="0221a16"/><lb ed="R094" n="0903a01"/>大城。今略大字。此城得名因缘多种。即<name role="" type="person">摩竭陀国</name> <lb ed="X" n="0221a17"/><lb ed="R094" n="0903a02"/>所属之城。由斑足王。信邪誓害千王。一遇普明迷 <lb ed="X" n="0221a18"/><lb ed="R094" n="0903a03"/>心开悟。寻与千王都于山中。筑城立舍。<g ref="#CB15106">鬱</g>为大国 <lb ed="X" n="0221a19"/><lb ed="R094" n="0903a04"/>迭更知政。千王住故。称为王舍。又城中民舍。七番 <lb ed="X" n="0221a20"/><lb ed="R094" n="0903a05"/>回禄。唯免王舍。後王颁令率土民房。悉称王舍。不 <lb ed="X" n="0221a21"/><lb ed="R094" n="0903a06"/>复更烧。称名王舍。犹有四天王共造等说。具如古 <lb ed="X" n="0221a22"/><lb ed="R094" n="0903a07"/>疏。此城内外。有六精舍。一竹林园。乃至第六。耆阇 <lb ed="X" n="0221a23"/><lb ed="R094" n="0903a08"/>崛山精舍。此云<name role="" type="person">灵鹫山</name>。论因即释迦因中为鹫鸟。 <lb ed="X" n="0221a24"/><lb ed="R094" n="0903a09"/>于此山中养育父母。从此得名。论事此城之南有 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0221b" n="0221b"/> <lb ed="X" n="0221b01"/><lb ed="R094" n="0903a10"/>屍陀林。鹫鸟居集。多食此屍。且人将亡者。此鸟飞 <lb ed="X" n="0221b02"/><lb ed="R094" n="0903a11"/>翔其家。悲鸣作声。预知其死。故名灵鹫。论形。此山 <lb ed="X" n="0221b03"/><lb ed="R094" n="0903a12"/>五峰。东似象头。乃至中央如鹫头。今略四形。唯称 <lb ed="X" n="0221b04"/><lb ed="R094" n="0903a13"/>中央。亦云灵鹫。故知有云。此山从形得名。亦據显 <lb ed="X" n="0221b05"/><lb ed="R094" n="0903a14"/>处言也。然<persName>佛</persName>说法之处。各随宗旨不一。如花严圆 <lb ed="X" n="0221b06"/><lb ed="R094" n="0903a15"/>彰法界。故遍历十处。圆觉直示本因。故依大光明 <lb ed="X" n="0221b07"/><lb ed="R094" n="0903a16"/>藏。法花明染净義。故依王城。又明祖述義。故依灵 <lb ed="X" n="0221b08"/><lb ed="R094" n="0903a17"/>鹫。今般若是最勝法门。故此在灵嶽而谭也。</p><p xml:id="pX26p0221b0818" cb:place="inline">△二 <lb ed="X" n="0221b09"/><lb ed="R094" n="0903a18"/>标列大众。三。初辅翼圆满众。二。初三乘贤圣众。三。 <lb ed="X" n="0221b10"/><lb ed="R094" n="0903b01"/>初无学众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0221b11"/><lb ed="R094" n="0903b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0221b1101">与大比丘众。千百八人俱。皆阿罗汉。诸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0221b1101" n="0221b1101"/><anchor xml:id="beg0221b1101" n="0221b1101"/>已<anchor xml:id="end0221b1101"/>尽。无复 <lb ed="X" n="0221b12"/><lb ed="R094" n="0903b03"/>烦恼。心善解脱。慧善解脱。九智十智。所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0221b1201" n="0221b1201"/><anchor xml:id="beg0221b1201" n="0221b1201"/>已<anchor xml:id="end0221b1201"/>办三假 <lb ed="X" n="0221b13"/><lb ed="R094" n="0903b04"/>实观。三空门观。有为功德。无为功德。皆悉成就。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0221b14"/><lb ed="R094" n="0903b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0221b1401">与大下。擧类标数。古德谓诸经列众。有四种别。一 <lb ed="X" n="0221b15"/><lb ed="R094" n="0903b06"/>影响众。谓诸菩萨。大果<anchor xml:id="nkr_note_add_0221b1501" n="0221b1501"/><anchor xml:id="beg0221b1501" n="0221b1501"/>已<anchor xml:id="end0221b1501"/>圆。为令正法久住世间 <lb ed="X" n="0221b16"/><lb ed="R094" n="0903b07"/>故。二结缘众。现在虽闻。而不获益。但作当来得道 <lb ed="X" n="0221b17"/><lb ed="R094" n="0903b08"/>因缘故。三发起众。法身菩萨。共相发起。请<persName>如来</persName>说。 <lb ed="X" n="0221b18"/><lb ed="R094" n="0903b09"/>普益众生故。四当機众。植因旷古。果遂今生。闻法 <lb ed="X" n="0221b19"/><lb ed="R094" n="0903b10"/>之时。即能悟入故。然比丘等四众。各具影响等四。 <lb ed="X" n="0221b20"/><lb ed="R094" n="0903b11"/>如有影响。即有当機等也。比丘梵语。此含三義。一 <lb ed="X" n="0221b21"/><lb ed="R094" n="0903b12"/>怖魔。二乞士。三破恶。称比丘者。示现远離相故。复 <lb ed="X" n="0221b22"/><lb ed="R094" n="0903b13"/>示摩诃衍。方便道。与二乘共故。又于四众。亦同远 <lb ed="X" n="0221b23"/><lb ed="R094" n="0903b14"/>離行故。而云大者。准华梵相翻。摩诃云大。约迹虽 <lb ed="X" n="0221b24"/><lb ed="R094" n="0903b15"/>道高德重之称。论理实指具体相用三大为大也。 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0221c" n="0221c"/> <lb ed="X" n="0221c01"/><lb ed="R094" n="0903b16"/>诸经标千二百五十人。此言千百八人者。盖多少 <lb ed="X" n="0221c02"/><lb ed="R094" n="0903b17"/>不同。亦适时而<anchor xml:id="nkr_note_add_0221c0201" n="0221c0201"/><anchor xml:id="beg0221c0201" n="0221c0201"/>已<anchor xml:id="end0221c0201"/>。不必定局。且秦译作八百万亿。 <lb ed="X" n="0221c03"/><lb ed="R094" n="0903b18"/>今云千百八人。或译者迴文有异也。言与者。即共 <lb ed="X" n="0221c04"/><lb ed="R094" n="0904a01"/>義。如释论云。一时一处。一戒一心一见一道一解 <lb ed="X" n="0221c05"/><lb ed="R094" n="0904a02"/>脱是也。皆阿罗汉下。歎德也。总歎千百八人。故云 <lb ed="X" n="0221c06"/><lb ed="R094" n="0904a03"/>皆。诸漏下。别明所具功德此<anchor xml:id="nkr_note_add_0221c0601" n="0221c0601"/><anchor xml:id="beg0221c0601" n="0221c0601"/>已<anchor xml:id="end0221c0601"/>到无学。非三果四 <lb ed="X" n="0221c07"/><lb ed="R094" n="0904a04"/>向。即第四果阿罗汉也。罗汉梵语。此翻三義。一杀 <lb ed="X" n="0221c08"/><lb ed="R094" n="0904a05"/>贼。以见思结使烦恼尽故。二<persName>应供</persName>。以堪作福田智 <lb ed="X" n="0221c09"/><lb ed="R094" n="0904a06"/>愿足故。三不生。以三界因亡。不受後有故。诸漏。即 <lb ed="X" n="0221c10"/><lb ed="R094" n="0904a07"/>欲漏。有漏。无明漏。此三皆以粘湛妄识为体。为三 <lb ed="X" n="0221c11"/><lb ed="R094" n="0904a08"/>界烦恼之本。皆名漏者。谓善渊之心。不能全一。粘 <lb ed="X" n="0221c12"/><lb ed="R094" n="0904a09"/>湛发识。流溢奔境。故名为漏。烦恼即贪嗔痴等十 <lb ed="X" n="0221c13"/><lb ed="R094" n="0904a10"/>使。为诸漏之缘。戕害法身。偪恼正性。名烦恼贼。今 <lb ed="X" n="0221c14"/><lb ed="R094" n="0904a11"/>言漏尽无恼者。以本尽故。缘亦无也。此即杀贼義。 <lb ed="X" n="0221c15"/><lb ed="R094" n="0904a12"/>小乘有定无慧。为偏枯所缚。未得解脱。今尽诸结。 <lb ed="X" n="0221c16"/><lb ed="R094" n="0904a13"/>使心得自在。故云心善解脱。智断具足。证入无碍。 <lb ed="X" n="0221c17"/><lb ed="R094" n="0904a14"/>故云慧善解脱。凡此皆影响之阿罗汉也。金刚纂 <lb ed="X" n="0221c18"/><lb ed="R094" n="0904a15"/>要云。由烦恼障心。心不解脱。造业受报。轮迴五道。 <lb ed="X" n="0221c19"/><lb ed="R094" n="0904a16"/>由所知障慧。慧不解脱不了自心。不达诸法性相。 <lb ed="X" n="0221c20"/><lb ed="R094" n="0904a17"/>纵出三界。亦滞二乘。不得成<persName>佛</persName>。今二俱尽。心慧解 <lb ed="X" n="0221c21"/><lb ed="R094" n="0904a18"/>脱。影响无疑矣。然心慧解脱。约人料拣。以成四句。 <lb ed="X" n="0221c22"/><lb ed="R094" n="0904b01"/>谓心解脱慧不解脱。二乘也。心不解脱慧解脱。菩 <lb ed="X" n="0221c23"/><lb ed="R094" n="0904b02"/>萨也。俱解脱。<persName>佛</persName>也。俱不解脱。凡夫也。九智者。按法 <lb ed="X" n="0221c24"/><lb ed="R094" n="0904b03"/>数中。一漧慧地智。即五停心等。二性地智。即四加 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0222a" n="0222a"/> <lb ed="X" n="0222a01"/><lb ed="R094" n="0904b04"/>行等。此上伏见思。三初果智。断三界见惑尽。见真 <lb ed="X" n="0222a02"/><lb ed="R094" n="0904b05"/>谛。四二果智。断欲界六品思惑。五三果智。断欲界 <lb ed="X" n="0222a03"/><lb ed="R094" n="0904b06"/>残思惑尽。六四果智。断三界见思惑尽七。辟支<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0222a04"/><lb ed="R094" n="0904b07"/>智。断见思尽。更侵十种习气。八菩萨智。断三界正 <lb ed="X" n="0222a05"/><lb ed="R094" n="0904b08"/>使尽。修六度行。九<persName>佛</persName>地智。即顿断三界见思残习。 <lb ed="X" n="0222a06"/><lb ed="R094" n="0904b09"/>坐木菩提树。生草为座。成劣应身。然此经有辟支 <lb ed="X" n="0222a07"/><lb ed="R094" n="0904b10"/>菩萨二智。所依皆小教。所断皆见思故。不为碍耳。 <lb ed="X" n="0222a08"/><lb ed="R094" n="0904b11"/>十智者。一法智。即断欲界四谛下结使。无漏法忍 <lb ed="X" n="0222a09"/><lb ed="R094" n="0904b12"/>智及法忍智品中无漏智是也。二类智。即断上二 <lb ed="X" n="0222a10"/><lb ed="R094" n="0904b13"/>界四谛下结使无漏智。然上二界断结无别观察。 <lb ed="X" n="0222a11"/><lb ed="R094" n="0904b14"/>唯取类下界修断。故名类智。亦名比智。三他心智。 <lb ed="X" n="0222a12"/><lb ed="R094" n="0904b15"/>知欲色界中现繫心心数法。及无漏心心数法少 <lb ed="X" n="0222a13"/><lb ed="R094" n="0904b16"/>分。亦名他心智。四世俗智。谓知世间有漏智慧。亦 <lb ed="X" n="0222a14"/><lb ed="R094" n="0904b17"/>名等智。以凡圣同有故。五苦智谓观五阴无常苦 <lb ed="X" n="0222a15"/><lb ed="R094" n="0904b18"/>空无我四行故。六集智。谓有漏法因。以集因缘。生 <lb ed="X" n="0222a16"/><lb ed="R094" n="0905a01"/>四行观时无漏智。七灭智。谓证时以灭尽妙離四 <lb ed="X" n="0222a17"/><lb ed="R094" n="0905a02"/>行观时无漏智。八道智。谓修时以道正迹乘四行 <lb ed="X" n="0222a18"/><lb ed="R094" n="0905a03"/>观时无漏智。然此苦等四智。即小乘观八谛三十 <lb ed="X" n="0222a19"/><lb ed="R094" n="0905a04"/>二行之例也。行为能观。谛为所观。四行观尽。一谛 <lb ed="X" n="0222a20"/><lb ed="R094" n="0905a05"/>乃空。一谛既尔。七谛亦然。原人论疏。明七周减缘 <lb ed="X" n="0222a21"/><lb ed="R094" n="0905a06"/>二十四周减行者。正明此也。九尽智。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0222a2101" n="0222a2101"/><anchor xml:id="beg0222a2101" n="0222a2101"/>已<anchor xml:id="end0222a2101"/>能见苦 <lb ed="X" n="0222a22"/><lb ed="R094" n="0905a07"/>断集证灭修道故。十无生智。即见苦<anchor xml:id="nkr_note_add_0222a2201" n="0222a2201"/><anchor xml:id="beg0222a2201" n="0222a2201"/>已<anchor xml:id="end0222a2201"/>不复更见 <lb ed="X" n="0222a23"/><lb ed="R094" n="0905a08"/>等。是也。此十智外。或有如实智。非二乘分矣。又二 <lb ed="X" n="0222a24"/><lb ed="R094" n="0905a09"/>乘于十智中。具前九智。无第十无生智耳。所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0222a2401" n="0222a2401"/><anchor xml:id="beg0222a2401" n="0222a2401"/>已<anchor xml:id="end0222a2401"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0222b" n="0222b"/> <lb ed="X" n="0222b01"/><lb ed="R094" n="0905a10"/>办。即指上证智断惑之事。无少欠也。法花文句。谓 <lb ed="X" n="0222b02"/><lb ed="R094" n="0905a11"/>三界因果。皆为他事。智断功德。乃名<anchor xml:id="nkr_note_add_0222b0201" n="0222b0201"/><anchor xml:id="beg0222b0201" n="0222b0201"/>己<anchor xml:id="end0222b0201"/>利。然得<anchor xml:id="nkr_note_add_0222b0202" n="0222b0202"/><anchor xml:id="beg0222b0202" n="0222b0202"/>己<anchor xml:id="end0222b0202"/> <lb ed="X" n="0222b03"/><lb ed="R094" n="0905a12"/>利。即<anchor xml:id="nkr_note_add_0222b0301" n="0222b0301"/><anchor xml:id="beg0222b0301" n="0222b0301"/>已<anchor xml:id="end0222b0301"/>办之谓。此即不生義也。三假实观者。即法 <lb ed="X" n="0222b04"/><lb ed="R094" n="0905a13"/>受名三。法假。即色阴。古云。色如聚沫故。一切虚妄 <lb ed="X" n="0222b05"/><lb ed="R094" n="0905a14"/>故。受假。即四阴。古云受如沤泡。想如阳<g ref="#CB08504">焰</g>。行如芭 <lb ed="X" n="0222b06"/><lb ed="R094" n="0905a15"/>蕉。识如幻事故。兼此二名。即为名假。以此虚名。非 <lb ed="X" n="0222b07"/><lb ed="R094" n="0905a16"/>真名故。然此三法。自体不实。藉缘方有。众生不了。 <lb ed="X" n="0222b08"/><lb ed="R094" n="0905a17"/>妄执为实。圣者正观。即实而虚求名叵得。何色受 <lb ed="X" n="0222b09"/><lb ed="R094" n="0905a18"/>之有哉。故起信云。一切诸法。皆依妄念而有差别。 <lb ed="X" n="0222b10"/><lb ed="R094" n="0905b01"/>若離于念。则无一切境界之相。然此三观。假法。上 <lb ed="X" n="0222b11"/><lb ed="R094" n="0905b02"/>约小教而明。據实而观。则三法即空即假即中。遮 <lb ed="X" n="0222b12"/><lb ed="R094" n="0905b03"/>照同时双忘。故中论云。因缘所生法。我说即是空。 <lb ed="X" n="0222b13"/><lb ed="R094" n="0905b04"/>亦名为假名。亦名中道義。此也。三空门观者。谓因 <lb ed="X" n="0222b14"/><lb ed="R094" n="0905b05"/>上三假故此明三空。大论谓因助道法趣涅槃门。 <lb ed="X" n="0222b15"/><lb ed="R094" n="0905b06"/>门有三。即空等三门也。空门。即观一切法因缘和 <lb ed="X" n="0222b16"/><lb ed="R094" n="0905b07"/>合虚妄而有。无我无人无造无受故。无相门。即观 <lb ed="X" n="0222b17"/><lb ed="R094" n="0905b08"/>诸法妄见成立。屈伸去来动静视听言语于中无 <lb ed="X" n="0222b18"/><lb ed="R094" n="0905b09"/>实。如梦幻泡影故。无作门。即观诸法无体。作亦是 <lb ed="X" n="0222b19"/><lb ed="R094" n="0905b10"/>妄息心体空。总不安排故。由此三空。证三解脱。故 <lb ed="X" n="0222b20"/><lb ed="R094" n="0905b11"/>又言此三为门也。有为功德即智德。无为功德即 <lb ed="X" n="0222b21"/><lb ed="R094" n="0905b12"/>断德。故相宗以有为智。证无为理者。此也。然此二 <lb ed="X" n="0222b22"/><lb ed="R094" n="0905b13"/>种功德。约修约证。分有为无为耳。言功德者。谓断 <lb ed="X" n="0222b23"/><lb ed="R094" n="0905b14"/>证成全曰功。精纯美善名德。应作四句拣别。一功 <lb ed="X" n="0222b24"/><lb ed="R094" n="0905b15"/>而非德。如成事损人等。二德而非功。如抱守忠孝。 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0222c" n="0222c"/> <lb ed="X" n="0222c01"/><lb ed="R094" n="0905b16"/>而未见行一事等。三亦功亦德。如忠以为国。孝以 <lb ed="X" n="0222c02"/><lb ed="R094" n="0905b17"/>事亲。忠孝名世传家等。四非功非德。如不利人益 <lb ed="X" n="0222c03"/><lb ed="R094" n="0905b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0222c0301" n="0222c0301"/><anchor xml:id="beg0222c0301" n="0222c0301"/>已<anchor xml:id="end0222c0301"/>恶名播世等。今此双具。即第三句。施以利物。善 <lb ed="X" n="0222c04"/><lb ed="R094" n="0906a01"/>以归<anchor xml:id="nkr_note_add_0222c0401" n="0222c0401"/><anchor xml:id="beg0222c0401" n="0222c0401"/>己<anchor xml:id="end0222c0401"/>。故称功德。末句即总结。如上实德。毫无欠 <lb ed="X" n="0222c05"/><lb ed="R094" n="0906a02"/>缺。故云成就。即堪<persName>应供</persName>義。故知罗汉名总歎。馀文 <lb ed="X" n="0222c06"/><lb ed="R094" n="0906a03"/>皆别释罗汉名中三義也。</p><p xml:id="pX26p0222c0611" cb:place="inline">△二有学众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0222c07"/><lb ed="R094" n="0906a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0222c0701">复有比丘尼众。八百人俱。皆阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0222c08"/><lb ed="R094" n="0906a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0222c0801">问。據皆阿罗汉句。则八百尼众。非有学甚明。今何 <lb ed="X" n="0222c09"/><lb ed="R094" n="0906a06"/>判为有学耶。答。尼众断证未深。多在学位。即上首 <lb ed="X" n="0222c10"/><lb ed="R094" n="0906a07"/>无学。亦是学位之首领。故从多分。判属有学。纵有 <lb ed="X" n="0222c11"/><lb ed="R094" n="0906a08"/>罗汉之名。于義似无矣。文中亦先标类。次擧数。末 <lb ed="X" n="0222c12"/><lb ed="R094" n="0906a09"/>句总歎八百之德也。尼者。女声也。<persName>佛</persName>初无女人出 <lb ed="X" n="0222c13"/><lb ed="R094" n="0906a10"/>家。因姨母爱道。虔求阿难请<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>为说八敬戒律。 <lb ed="X" n="0222c14"/><lb ed="R094" n="0906a11"/>开慈门于觉场。爱道谨一心奉持。脱业网于尘世。 <lb ed="X" n="0222c15"/><lb ed="R094" n="0906a12"/>遂能法眼淸净。摄一众而纲维作主。慧性开明。总 <lb ed="X" n="0222c16"/><lb ed="R094" n="0906a13"/>八百而首领修行。厥後罗睺罗母。亦出尘劳。夙根 <lb ed="X" n="0222c17"/><lb ed="R094" n="0906a14"/>颖脱。当证无生。自利既圆。故为尼主。此皆影响之 <lb ed="X" n="0222c18"/><lb ed="R094" n="0906a15"/>众。辅弼扬化者也。语其权说。谓女无成道之分。故 <lb ed="X" n="0222c19"/><lb ed="R094" n="0906a16"/>灭其正法。要其实轨。即女皆同证之人。故无损法 <lb ed="X" n="0222c20"/><lb ed="R094" n="0906a17"/>性。法花授记成<persName>佛</persName>。不其然乎。故知尼众俱来。盖为 <lb ed="X" n="0222c21"/><lb ed="R094" n="0906a18"/>领法霑益。增道损生。与菩萨无异也。今之为尼。而 <lb ed="X" n="0222c22"/><lb ed="R094" n="0906b01"/>自迷闷。不知八敬为何法。不知此生出家为何事 <lb ed="X" n="0222c23"/><lb ed="R094" n="0906b02"/>者。实为有愧于自心矣悲夫。</p><p xml:id="pX26p0222c2312" cb:place="inline">△三菩萨众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0222c24"/><lb ed="R094" n="0906b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0222c2401">复有无量无数菩萨摩诃萨。实智平等。永断惑障。方 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0223a" n="0223a"/> <lb ed="X" n="0223a01"/><lb ed="R094" n="0906b04"/>便善巧。起大行愿。以四摄法。饶益有情。四无量心。普 <lb ed="X" n="0223a02"/><lb ed="R094" n="0906b05"/>覆一切。三明鉴达。得五神通。修习无边菩提分法。工 <lb ed="X" n="0223a03"/><lb ed="R094" n="0906b06"/>巧技艺。超诸世间。深入缘生。空无相愿。出入灭定。示 <lb ed="X" n="0223a04"/><lb ed="R094" n="0906b07"/>现难量。摧伏魔怨。双照二谛。法眼普见。知众生根。四 <lb ed="X" n="0223a05"/><lb ed="R094" n="0906b08"/>无碍解。演说无畏。十力妙智。雷震法音。近无等等。金 <lb ed="X" n="0223a06"/><lb ed="R094" n="0906b09"/>刚三昧。如是功德。皆悉具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0223a07"/><lb ed="R094" n="0906b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0223a0701">菩萨。略梵语。此云道心众生。摩诃萨。即大道心也。 <lb ed="X" n="0223a08"/><lb ed="R094" n="0906b11"/>然标数无量者。极显发大心者多也。故十地论菩 <lb ed="X" n="0223a09"/><lb ed="R094" n="0906b12"/>萨有三大。谓愿大。行大。利生大者。此也。实智下。歎 <lb ed="X" n="0223a10"/><lb ed="R094" n="0906b13"/>德。此皆地上菩萨所具。地前贤位所无矣。以下文 <lb ed="X" n="0223a11"/><lb ed="R094" n="0906b14"/>谓超愚夫地。生<persName>如来</persName>家故。谓住平等忍。初无相智。 <lb ed="X" n="0223a12"/><lb ed="R094" n="0906b15"/>照勝義谛。一相无相。故云实智平等。断诸无明。灭 <lb ed="X" n="0223a13"/><lb ed="R094" n="0906b16"/>三界贪。未来生死。永不生故。故云永灭惑障。大悲 <lb ed="X" n="0223a14"/><lb ed="R094" n="0906b17"/>为首。起诸大愿。于方便智。念念修习。无量勝行。故 <lb ed="X" n="0223a15"/><lb ed="R094" n="0906b18"/>云方便。此初地二利之德。良以此地。实智断证。方 <lb ed="X" n="0223a16"/><lb ed="R094" n="0907a01"/>便起行愿故。四摄。即佈施爱语利行同事以廣大 <lb ed="X" n="0223a17"/><lb ed="R094" n="0907a02"/>淸净心。安住四法。普益众生。亦初地利他行也。四 <lb ed="X" n="0223a18"/><lb ed="R094" n="0907a03"/>无量心。即慈悲喜捨。以此四法。一一廣大。无有涯 <lb ed="X" n="0223a19"/><lb ed="R094" n="0907a04"/>际。故云无量。此二地行德。下文云。二地四无量心 <lb ed="X" n="0223a20"/><lb ed="R094" n="0907a05"/>最勝寂灭。是也。言普覆者。即大慈与一切乐。大悲 <lb ed="X" n="0223a21"/><lb ed="R094" n="0907a06"/>拔一切苦故。三明等者。谓过去宿命明。现在天眼 <lb ed="X" n="0223a22"/><lb ed="R094" n="0907a07"/>明。未来漏尽明。悉知三世。无去来今。故云鉴达。得 <lb ed="X" n="0223a23"/><lb ed="R094" n="0907a08"/>五神通者。即现身大小。隐显自在。天眼淸净。悉见 <lb ed="X" n="0223a24"/><lb ed="R094" n="0907a09"/>诸趣。天耳淸净。悉闻众声。以他心智。知诸众生。宿 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0223b" n="0223b"/> <lb ed="X" n="0223b01"/><lb ed="R094" n="0907a10"/>住能知。无量差别。此三地行德也。修习下。即四地 <lb ed="X" n="0223b02"/><lb ed="R094" n="0907a11"/>修习念处正勤。神足根力。觉道具足。为欲成就。力 <lb ed="X" n="0223b03"/><lb ed="R094" n="0907a12"/>无所畏。不共<persName>佛</persName>法也。工巧下。即五地具观诸谛。为 <lb ed="X" n="0223b04"/><lb ed="R094" n="0907a13"/>利众生。习诸技艺。文字医方。赞咏戏笑。工巧咒術。 <lb ed="X" n="0223b05"/><lb ed="R094" n="0907a14"/>外道异端。吉凶占相。一无错谬者也。所谓五地洞 <lb ed="X" n="0223b06"/><lb ed="R094" n="0907a15"/>达五明者。此也。深入下。即六地住三脱门。观诸生 <lb ed="X" n="0223b07"/><lb ed="R094" n="0907a16"/>死。无明暗覆。业集种识。乃至生老死等。皆因著我。 <lb ed="X" n="0223b08"/><lb ed="R094" n="0907a17"/>无明业果。非有非无。一相无相。而不二故。所谓六 <lb ed="X" n="0223b09"/><lb ed="R094" n="0907a18"/>地于多劫中。行百万空无相无愿三昧。得大般若 <lb ed="X" n="0223b10"/><lb ed="R094" n="0907b01"/>无边光照者。此也。出入下。即七地。住无生忍。于寂 <lb ed="X" n="0223b11"/><lb ed="R094" n="0907b02"/>灭定。起殊勝行。虽常寂灭。廣化众生。示入声闻。常 <lb ed="X" n="0223b12"/><lb ed="R094" n="0907b03"/>随<persName>佛</persName>智。示同外道魔王。所谓七地随顺世间。而常 <lb ed="X" n="0223b13"/><lb ed="R094" n="0907b04"/>出世者。此也。摧伏者。此即八地。以十力智。遍界利 <lb ed="X" n="0223b14"/><lb ed="R094" n="0907b05"/>生。为诸<persName>佛</persName>加持。得身自在。破魔军众。故云摧伏。顿 <lb ed="X" n="0223b15"/><lb ed="R094" n="0907b06"/>起智业。平等真俗。故云双照。此又一真如心。不动 <lb ed="X" n="0223b16"/><lb ed="R094" n="0907b07"/>之德也。法眼下。此九地。证智自在。断无碍障。故能 <lb ed="X" n="0223b17"/><lb ed="R094" n="0907b08"/>法眼普见。然此法眼。善能观俗。故又云知众生根。 <lb ed="X" n="0223b18"/><lb ed="R094" n="0907b09"/>此能于所说法藏。得四无碍解。法義词辨。演说正 <lb ed="X" n="0223b19"/><lb ed="R094" n="0907b10"/>法。无断无尽。故有雲兴问难。不劳甁泻解酬。所谓 <lb ed="X" n="0223b20"/><lb ed="R094" n="0907b11"/>九地发真如用。利益圆满者。此也。十力下。歎十地 <lb ed="X" n="0223b21"/><lb ed="R094" n="0907b12"/>之德。兼十一地也。菩萨有二种十力。一者解脱力。 <lb ed="X" n="0223b22"/><lb ed="R094" n="0907b13"/>救苦力。观力。忍力。智力。断力。闻力。愿力。圆满力。爱 <lb ed="X" n="0223b23"/><lb ed="R094" n="0907b14"/>力。此出宝雲经。二者发心坚固力。不捨众生大慈 <lb ed="X" n="0223b24"/><lb ed="R094" n="0907b15"/>力。具足大悲力。信一切<persName>佛</persName>法精进力。思行禅定力。 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0223c" n="0223c"/> <lb ed="X" n="0223c01"/><lb ed="R094" n="0907b16"/>除二边智慧力。成熟众生力。<note place="inline">即不厌生死也</note>观法实相力。 <lb ed="X" n="0223c02"/><lb ed="R094" n="0907b17"/><note place="inline">即住无生法忍者也</note>入三解脱力。无碍智力。此出智论。然上 <lb ed="X" n="0223c03"/><lb ed="R094" n="0907b18"/>十力妙智。于一念顷。遍界观生。上中下根。为说三 <lb ed="X" n="0223c04"/><lb ed="R094" n="0908a01"/>乘。入<persName>佛</persName>行处。力无所畏。故云雷震法音也。後二句 <lb ed="X" n="0223c05"/><lb ed="R094" n="0908a02"/>结歎十地。即等觉義。随顺<persName>如来</persName>二种转依。金刚三 <lb ed="X" n="0223c06"/><lb ed="R094" n="0908a03"/>昧现在前时。而未能无量等等。故特云近。若解脱 <lb ed="X" n="0223c07"/><lb ed="R094" n="0908a04"/>位。一相无相。冥同真际。归无所得者。岂又云近哉。 <lb ed="X" n="0223c08"/><lb ed="R094" n="0908a05"/>然此歎德之義。皆取後奉持品中十地之義释之 <lb ed="X" n="0223c09"/><lb ed="R094" n="0908a06"/>甚为允当。如是下。总结上德。如海具百川。星皆拱 <lb ed="X" n="0223c10"/><lb ed="R094" n="0908a07"/>北。故云具足。</p><p xml:id="pX26p0223c1006" cb:place="inline">△二三界人天众。二。初人众。二。初入 <lb ed="X" n="0223c11"/><lb ed="R094" n="0908a08"/>道众二。初五戒入道众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0223c12"/><lb ed="R094" n="0908a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0223c1201">复有无量优婆塞众。优婆夷众。皆见圣谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0223c13"/><lb ed="R094" n="0908a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0223c1301">优婆塞。梵语。此云淸净男。于<persName>佛</persName>法中。淸净信故。亦 <lb ed="X" n="0223c14"/><lb ed="R094" n="0908a11"/>云近事男。以亲近三宝。承事无失故。优婆夷梵语。 <lb ed="X" n="0223c15"/><lb ed="R094" n="0908a12"/>此云淸净女。又云近事女。尼字。即女声也。此众受 <lb ed="X" n="0223c16"/><lb ed="R094" n="0908a13"/>持三皈。息三涂因。恭秉五戒。防三业罪。所以防者。 <lb ed="X" n="0223c17"/><lb ed="R094" n="0908a14"/>離杀盗婬。防身业也。妄语一戒。防口业也。饮酒一 <lb ed="X" n="0223c18"/><lb ed="R094" n="0908a15"/>戒。通防三业也。能三皈依。即免三涂。除三道。通三 <lb ed="X" n="0223c19"/><lb ed="R094" n="0908a16"/>世。证三明。然三德三身三智。皆不離此矣。此五戒 <lb ed="X" n="0223c20"/><lb ed="R094" n="0908a17"/>之義。按古疏引提谓经云。必说五戒。不言四六者。 <lb ed="X" n="0223c21"/><lb ed="R094" n="0908a18"/>以五是天下之正数故。谓在天为五星。在地为五 <lb ed="X" n="0223c22"/><lb ed="R094" n="0908b01"/>嶽。在人为五脏。在阴阳为五行。在王为五帝。在世 <lb ed="X" n="0223c23"/><lb ed="R094" n="0908b02"/>为五德。<note place="inline">即五常也</note>在色为五色。在法为五戒也。且以不 <lb ed="X" n="0223c24"/><lb ed="R094" n="0908b03"/>杀戒配东方。此东方主木。木主仁。仁以养生慈爱 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0224a" n="0224a"/> <lb ed="X" n="0224a01"/><lb ed="R094" n="0908b04"/>为義。若奉持不失。则此戒之五神。拥护一身。肝脏 <lb ed="X" n="0224a02"/><lb ed="R094" n="0908b05"/>平和。于其生也。以慈育物。仁及含生。木星顺度。于 <lb ed="X" n="0224a03"/><lb ed="R094" n="0908b06"/>其死也。则上生四天。直超上界。复资成净业。如其 <lb ed="X" n="0224a04"/><lb ed="R094" n="0908b07"/>犯也。致木星而陵逼。亡身丧命。失好生于现在。种 <lb ed="X" n="0224a05"/><lb ed="R094" n="0908b08"/>短命于当来。况此杀业果报。结续无穷。故不杀一 <lb ed="X" n="0224a06"/><lb ed="R094" n="0908b09"/>戒。宜勤持也。不盗戒配西方。以西方主金。金主義。 <lb ed="X" n="0224a07"/><lb ed="R094" n="0908b10"/>義则循理不贪之谓。如奉持不失。则此戒之五神。 <lb ed="X" n="0224a08"/><lb ed="R094" n="0908b11"/>护祐一身。肺脏安寧。于其生也。以德推迁。義济贫 <lb ed="X" n="0224a09"/><lb ed="R094" n="0908b12"/>乏。金星呈祥。于其死也。上生忉利。幷往化乐。复资 <lb ed="X" n="0224a10"/><lb ed="R094" n="0908b13"/>成福业。如其犯也。逢金曜而作祟。神气困穷。丧廉 <lb ed="X" n="0224a11"/><lb ed="R094" n="0908b14"/>节于人世。招负乘于毛群。况此盗业果报。酬还不 <lb ed="X" n="0224a12"/><lb ed="R094" n="0908b15"/>尽。故不盗一戒。须坚持也。不婬戒配南方。以南方 <lb ed="X" n="0224a13"/><lb ed="R094" n="0908b16"/>主火。火主礼。礼则贞洁不乱之谓。如秉受弗违。则 <lb ed="X" n="0224a14"/><lb ed="R094" n="0908b17"/>此戒之五神。冥祐一身。心脏澄凝。于其生也。进退 <lb ed="X" n="0224a15"/><lb ed="R094" n="0908b18"/>合宜。礼谨防闲。火星赐福。于其死也。则径生夜摩。 <lb ed="X" n="0224a16"/><lb ed="R094" n="0909a01"/>高陞他化。复勤修梵行。倘缺精持。罹火天而降厄 <lb ed="X" n="0224a17"/><lb ed="R094" n="0909a02"/>亲遭幽危。乱伦理于生前。受铜柱于身後。情知婬 <lb ed="X" n="0224a18"/><lb ed="R094" n="0909a03"/>业果报。求出无期。故知邪婬一戒。宜心持也。不妄 <lb ed="X" n="0224a19"/><lb ed="R094" n="0909a04"/>语戒配中方。此中方主土。土主信。信则诚实不虚 <lb ed="X" n="0224a20"/><lb ed="R094" n="0909a05"/>之谓。如遵依罔贰。则此戒之五神。默相一身。脾脏 <lb ed="X" n="0224a21"/><lb ed="R094" n="0909a06"/>安康。于其生也。则言可复。信重然诺。土星景祐。于 <lb ed="X" n="0224a22"/><lb ed="R094" n="0909a07"/>其死也。则上生兜率。高超梵天。复能生功德。一有 <lb ed="X" n="0224a23"/><lb ed="R094" n="0909a08"/>违犯。感土星而致祸。诬罔证谤。陷欺诈于灵明。膺 <lb ed="X" n="0224a24"/><lb ed="R094" n="0909a09"/>拔舌于地狱。故知妄言果报。易沉难浮。而妄言一 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0224b" n="0224b"/> <lb ed="X" n="0224b01"/><lb ed="R094" n="0909a10"/>戒。当谨持也。不饮戒配北方。以北方主水。水主智。 <lb ed="X" n="0224b02"/><lb ed="R094" n="0909a11"/>智则不为非理之谓。如依循弗违。则此戒之五神。 <lb ed="X" n="0224b03"/><lb ed="R094" n="0909a12"/>侍卫一身。肾脏满盈。于其生也。则权实超群。智照 <lb ed="X" n="0224b04"/><lb ed="R094" n="0909a13"/>冥彻。水星昭朗。于其死也。则上生化乐。高步莲宫。 <lb ed="X" n="0224b05"/><lb ed="R094" n="0909a14"/>复证断自在。设或沉湎。感水星而从凶。丧失财产。 <lb ed="X" n="0224b06"/><lb ed="R094" n="0909a15"/>造浊业而愚生。得痴愚于幽道。终婴非理果报。苦 <lb ed="X" n="0224b07"/><lb ed="R094" n="0909a16"/>趣无穷。故知因酒非理之戒。不可不坚持也。能持 <lb ed="X" n="0224b08"/><lb ed="R094" n="0909a17"/>五戒。于事则明。于心不蔽。四种圣谛。虽未明了。亦 <lb ed="X" n="0224b09"/><lb ed="R094" n="0909a18"/>知苦有无常无我。集有惑业招感。灭道可证可修。 <lb ed="X" n="0224b10"/><lb ed="R094" n="0909b01"/>故云皆见圣谛。然而五戒。弘法者多忽略。不为斋 <lb ed="X" n="0224b11"/><lb ed="R094" n="0909b02"/>戒者申明。意谓此義容易故耳。其实五戒深義。非 <lb ed="X" n="0224b12"/><lb ed="R094" n="0909b03"/>唯在家不知。此时出俗者。亦尟能知其味也。故聊 <lb ed="X" n="0224b13"/><lb ed="R094" n="0909b04"/>摭古義。廣为释之冀知音达士。勿厌繁文。</p><p xml:id="pX26p0224b1317" cb:place="inline">△二七 <lb ed="X" n="0224b14"/><lb ed="R094" n="0909b05"/>贤入道众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224b15"/><lb ed="R094" n="0909b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0224b1501">复有无量修七贤行。念处正勤。神足根力。八勝处。十 <lb ed="X" n="0224b16"/><lb ed="R094" n="0909b07"/>遍处十六心行。趣谛现观。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224b17"/><lb ed="R094" n="0909b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0224b1701">此先标数。念处下。歎行德也。此众异前。故云复有。 <lb ed="X" n="0224b18"/><lb ed="R094" n="0909b09"/>七贤行。即小乘见道<anchor xml:id="nkr_note_add_0224b1801" n="0224b1801"/><anchor xml:id="beg0224b1801" n="0224b1801"/>已<anchor xml:id="end0224b1801"/>前行位。所谓五停心。总想 <lb ed="X" n="0224b19"/><lb ed="R094" n="0909b10"/>念。别想念。暖顶忍。世第一也。行。即下所修之诸行 <lb ed="X" n="0224b20"/><lb ed="R094" n="0909b11"/>念处等者。此歎修道品。谓四念处。四正勤。四神足。 <lb ed="X" n="0224b21"/><lb ed="R094" n="0909b12"/>五根。五力。二十二品然缺七觉支。八正道者。以在 <lb ed="X" n="0224b22"/><lb ed="R094" n="0909b13"/>见道前修故。如下菩提分法廣释。八勝处者。一内 <lb ed="X" n="0224b23"/><lb ed="R094" n="0909b14"/>有色相外观色少。二内有色相外观色多。三内无 <lb ed="X" n="0224b24"/><lb ed="R094" n="0909b15"/>色相外观色少。四外无色相外观色多。五内无色 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0224c" n="0224c"/> <lb ed="X" n="0224c01"/><lb ed="R094" n="0909b16"/>相外观色靑。六内无色相外观色黄。七内无色相 <lb ed="X" n="0224c02"/><lb ed="R094" n="0909b17"/>外观色赤。八内无色相外观色白。名勝处者。若好 <lb ed="X" n="0224c03"/><lb ed="R094" n="0909b18"/>若醜。是名勝智勝见。如作大不净观。遍治一切处 <lb ed="X" n="0224c04"/><lb ed="R094" n="0910a01"/>之贪等。十遍处者。即靑黄赤白地水火风空识。处 <lb ed="X" n="0224c05"/><lb ed="R094" n="0910a02"/>名十者以此十遍一切处故。如作靑处观。遍一切 <lb ed="X" n="0224c06"/><lb ed="R094" n="0910a03"/>处皆靑等上言勝处。即能降伏境界之谓。此云遍 <lb ed="X" n="0224c07"/><lb ed="R094" n="0910a04"/>处。即廣多周遍之谓。十六心等者。苦谛下有四行 <lb ed="X" n="0224c08"/><lb ed="R094" n="0910a05"/>一无常。二苦。三空。四无我。集谛下有四行。一集。二 <lb ed="X" n="0224c09"/><lb ed="R094" n="0910a06"/>因。三缘。四生。灭谛下有四行。一尽。二灭。三妙。四離。 <lb ed="X" n="0224c10"/><lb ed="R094" n="0910a07"/>道谛下有四行。一道。二正。三迹。四乘。此即十六心 <lb ed="X" n="0224c11"/><lb ed="R094" n="0910a08"/>行也。趣谛现观者。谓此十六心行。即趣向四谛之 <lb ed="X" n="0224c12"/><lb ed="R094" n="0910a09"/>现观。如观苦谛。以第一无常行。观五阴因缘。新新 <lb ed="X" n="0224c13"/><lb ed="R094" n="0910a10"/>生灭。第二苦行。观五阴为无常所逼。第三空行。观 <lb ed="X" n="0224c14"/><lb ed="R094" n="0910a11"/>五阴一异等相俱无故空。第四无我行。观五阴中 <lb ed="X" n="0224c15"/><lb ed="R094" n="0910a12"/>我人等相。俱不可得。苦谛用四行。现观既尔。集等 <lb ed="X" n="0224c16"/><lb ed="R094" n="0910a13"/>三谛亦然。故云趣谛现观。然现即小乘现量。犹属 <lb ed="X" n="0224c17"/><lb ed="R094" n="0910a14"/>似量。非大乘地上真现观矣。何则。彼以此观。但趣 <lb ed="X" n="0224c18"/><lb ed="R094" n="0910a15"/>四谛实理故。此约小教明七贤義。若约大乘明之。 <lb ed="X" n="0224c19"/><lb ed="R094" n="0910a16"/>一初发心人。二有相行人。三无相行人。四方便行 <lb ed="X" n="0224c20"/><lb ed="R094" n="0910a17"/>人。五习种姓人。六信种姓人。七道种姓人。俱在地 <lb ed="X" n="0224c21"/><lb ed="R094" n="0910a18"/>前。调心顺道。名为七贤。问。十六心行。约苦法智忍 <lb ed="X" n="0224c22"/><lb ed="R094" n="0910b01"/>等十六何如。答。苦法智忍等。即世第一後心。苦忍 <lb ed="X" n="0224c23"/><lb ed="R094" n="0910b02"/>真明。于八谛下。发八忍八智。今言修七贤行。方在 <lb ed="X" n="0224c24"/><lb ed="R094" n="0910b03"/>因行观谛。有十六心行耳。岂能便到初果见道八 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0225a" n="0225a"/> <lb ed="X" n="0225a01"/><lb ed="R094" n="0910b04"/>忍八智乎。據此。故知不是智忍也。</p><p xml:id="pX26p0225a0114" cb:place="inline">△二国王众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225a02"/><lb ed="R094" n="0910b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225a0201">复有十六大国王。波斯匿王等。各与若干千万眷属 <lb ed="X" n="0225a03"/><lb ed="R094" n="0910b06"/>俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225a04"/><lb ed="R094" n="0910b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225a0401">此先擧国数以标王。各与下。即叙同来之众也。王 <lb ed="X" n="0225a05"/><lb ed="R094" n="0910b08"/>即主。眷属即伴。十六国。即第一毘舍離国。乃至第 <lb ed="X" n="0225a06"/><lb ed="R094" n="0910b09"/>十六<anchor xml:id="nkr_note_add_0225a0601" n="0225a0601"/><anchor xml:id="beg0225a0601" n="0225a0601"/>瞻<anchor xml:id="end0225a0601"/>波国也。以身临九五。端拱无为。而治天下 <lb ed="X" n="0225a07"/><lb ed="R094" n="0910b10"/>者曰王。今皆来法会者。所谓至贵不在国爵。盖将 <lb ed="X" n="0225a08"/><lb ed="R094" n="0910b11"/>欲尊道护法护国故也。观後匿王念请护国之宏 <lb ed="X" n="0225a09"/><lb ed="R094" n="0910b12"/>略。而<persName>世尊</persName>详畅护法之玄趣。故知护法护国之诚。 <lb ed="X" n="0225a10"/><lb ed="R094" n="0910b13"/>激切而不<anchor xml:id="nkr_note_add_0225a1001" n="0225a1001"/><anchor xml:id="beg0225a1001" n="0225a1001"/>已<anchor xml:id="end0225a1001"/>也。</p><p xml:id="pX26p0225a1007" cb:place="inline">△二天众。三。初欲界天众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225a11"/><lb ed="R094" n="0910b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225a1101">复有六欲天王。释提桓因等。与其眷属无量天子俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225a12"/><lb ed="R094" n="0910b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225a1201">天者。以具神用光洁自在三義故。此即上品五戒 <lb ed="X" n="0225a13"/><lb ed="R094" n="0910b16"/>十善感生也。虽除扰动未断欲染。故总名欲界。欲 <lb ed="X" n="0225a14"/><lb ed="R094" n="0910b17"/>即饮食睡眠婬欲也。以欲事浓淡不同。故分六天 <lb ed="X" n="0225a15"/><lb ed="R094" n="0910b18"/>有异。释提桓因者。即<name role="" type="person">帝释天</name>主。此天居人间顶。日 <lb ed="X" n="0225a16"/><lb ed="R094" n="0911a01"/>月威光。所不能照。王<name role="" type="person">忉利天</name>者也。司人间万化之 <lb ed="X" n="0225a17"/><lb ed="R094" n="0911a02"/>生成。主阴阳五行之变化。无不由斯焉。等字。即等 <lb ed="X" n="0225a18"/><lb ed="R094" n="0911a03"/>上夜摩四天。眷属下。即此天四方。各八天。所谓第 <lb ed="X" n="0225a19"/><lb ed="R094" n="0911a04"/>一住峰天。乃至第三十三淸净天。然此四八诸天。 <lb ed="X" n="0225a20"/><lb ed="R094" n="0911a05"/>乃帝释臣辅。就中各有佐弼。不可勝擧。故云无量。</p> <lb ed="X" n="0225a21"/><lb ed="R094" n="0911a06"/><p xml:id="pX26p0225a2101">△二色界天众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225a22"/><lb ed="R094" n="0911a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225a2201">色四静虑。诸大梵王。亦与眷属。无量天子俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225a23"/><lb ed="R094" n="0911a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225a2301">此離欲染未尽形累。故名色界。<anchor xml:id="nkr_note_add_0225a2301" n="0225a2301"/><anchor xml:id="beg0225a2301" n="0225a2301"/>已<anchor xml:id="end0225a2301"/>離散动。亦名静 <lb ed="X" n="0225a24"/><lb ed="R094" n="0911a09"/>虑。即定慧均平之谓。此天即以十善。兼修禅定感 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0225b" n="0225b"/> <lb ed="X" n="0225b01"/><lb ed="R094" n="0911a10"/>生。然特有漏六事行耳。此则凡夫伏惑。超世间道 <lb ed="X" n="0225b02"/><lb ed="R094" n="0911a11"/>也。此界有十八天。即初禅三天。二禅三天。三禅三 <lb ed="X" n="0225b03"/><lb ed="R094" n="0911a12"/>天。四禅九天。谓之梵天者。以其生梵世。離欲染。故 <lb ed="X" n="0225b04"/><lb ed="R094" n="0911a13"/>能统梵众。为大梵王。变形与会。领悟法音。求出世 <lb ed="X" n="0225b05"/><lb ed="R094" n="0911a14"/>熏修之道也。不列无色者。但略之義必具摄也。</p><p xml:id="pX26p0225b0519" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0225b06"/><lb ed="R094" n="0911a15"/>三诸趣修罗众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225b07"/><lb ed="R094" n="0911a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225b0701">诸趣变化。无量有情。阿修罗等。若干眷属俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225b08"/><lb ed="R094" n="0911a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225b0801">诸趣。即通言五道。或鬼或畜。夙因可嘉。今皆变化。 <lb ed="X" n="0225b09"/><lb ed="R094" n="0911a18"/>参与勝会。霑洽法利此亦戒缓乘急之流。不然。则 <lb ed="X" n="0225b10"/><lb ed="R094" n="0911b01"/>无缘自障矣。况在会闻法得益哉。阿修罗。梵语。此 <lb ed="X" n="0225b11"/><lb ed="R094" n="0911b02"/>云非天。福力等天。而无天行。此多嗔心。故随业轻 <lb ed="X" n="0225b12"/><lb ed="R094" n="0911b03"/>重。而有四种之异。如楞严经所明。是知修罗一趣。 <lb ed="X" n="0225b13"/><lb ed="R094" n="0911b04"/>且取一分善报。在人天收摄。若论受苦。实在人趣 <lb ed="X" n="0225b14"/><lb ed="R094" n="0911b05"/>之下。等即等馀八部。问。三界天王。八部诸趣。善恶 <lb ed="X" n="0225b15"/><lb ed="R094" n="0911b06"/>有异。尊卑悬殊。而皆来与会者。何耶。答。般若妙慧。 <lb ed="X" n="0225b16"/><lb ed="R094" n="0911b07"/>不间圣凡。无分善恶。情与无情一体。性与非性圆 <lb ed="X" n="0225b17"/><lb ed="R094" n="0911b08"/>成。今<persName>如来</persName>将显一体圆成之旨。故天人诸趣。皆为 <lb ed="X" n="0225b18"/><lb ed="R094" n="0911b09"/>此来矣。纵诸天正乐。修罗方嗔。鬼神忧愁。鸟兽獝 <lb ed="X" n="0225b19"/><lb ed="R094" n="0911b10"/>狘。既具一体圆成灵知。孰有不来者乎。楞严精研 <lb ed="X" n="0225b20"/><lb ed="R094" n="0911b11"/>七趣皆是昏沉诸有为相。于妙圆明无作本心。皆 <lb ed="X" n="0225b21"/><lb ed="R094" n="0911b12"/>如空花元无所著。故知不得实相本心。终滞轮迴。 <lb ed="X" n="0225b22"/><lb ed="R094" n="0911b13"/>若能闻法妙悟。方可永断生死矣。後匿王赞云。天 <lb ed="X" n="0225b23"/><lb ed="R094" n="0911b14"/>人俱修出離行。能习一切菩萨道。菩萨行品云。说 <lb ed="X" n="0225b24"/><lb ed="R094" n="0911b15"/>是法时。会中无量人天大众。有得伏忍。空无生忍 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0225c" n="0225c"/> <lb ed="X" n="0225c01"/><lb ed="R094" n="0911b16"/>一地二地。乃至十地。无量菩萨。得一生辅处等。據 <lb ed="X" n="0225c02"/><lb ed="R094" n="0911b17"/>此。则知雲集法会者。非徒然也。</p><p xml:id="pX26p0225c0213" cb:place="inline">△二变化流通众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225c03"/><lb ed="R094" n="0911b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225c0301">复有变现十方净土。而现百亿狮子之座。<persName>佛</persName>坐其上 <lb ed="X" n="0225c04"/><lb ed="R094" n="0912a01"/>廣宣法要。一一座前。各现一花。是百亿华。众宝严饰。 <lb ed="X" n="0225c05"/><lb ed="R094" n="0912a02"/>于诸华上。一一复有无量化<persName>佛</persName>。无量菩萨。四众八部。 <lb ed="X" n="0225c06"/><lb ed="R094" n="0912a03"/>悉皆无量。其中诸<persName>佛</persName>。各各宣说般若波罗蜜多。辗转 <lb ed="X" n="0225c07"/><lb ed="R094" n="0912a04"/>流遍十方恒沙诸<persName>佛</persName>国土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225c08"/><lb ed="R094" n="0912a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225c0801">上列此方辅翼众。此即变现他方流通众。然谓流 <lb ed="X" n="0225c09"/><lb ed="R094" n="0912a06"/>通众者。以方非一隅。有十方净土故。乃至<persName>佛</persName>非一 <lb ed="X" n="0225c10"/><lb ed="R094" n="0912a07"/><persName>佛</persName>。有无量化<persName>佛</persName>故。故知一灯千照。流通无穷也。此 <lb ed="X" n="0225c11"/><lb ed="R094" n="0912a08"/>文有三。一复有下变现华座。即此土大众。见有变 <lb ed="X" n="0225c12"/><lb ed="R094" n="0912a09"/>现净土华座也。或见彼众不起于座。虽在十方本 <lb ed="X" n="0225c13"/><lb ed="R094" n="0912a10"/>国。不妨雲来此土。成就化事。此皆随缘显现。所谓 <lb ed="X" n="0225c14"/><lb ed="R094" n="0912a11"/>从不思议本。起不思议迹也。无而忽有曰变现。如 <lb ed="X" n="0225c15"/><lb ed="R094" n="0912a12"/>法花三变净土之变。十方净土。即实报莊严。非寂 <lb ed="X" n="0225c16"/><lb ed="R094" n="0912a13"/>光真净土。以寂光性土。体同虚空。唯证极者乃了。 <lb ed="X" n="0225c17"/><lb ed="R094" n="0912a14"/>非可见故。现百亿座者。即花严尊特依报之相。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0225c18"/><lb ed="R094" n="0912a15"/>坐其上。即尊特正报。说不思议法。故云法要。然依 <lb ed="X" n="0225c19"/><lb ed="R094" n="0912a16"/>正一如。故<persName>佛</persName>坐此座之上。问。此座变现如是之多。 <lb ed="X" n="0225c20"/><lb ed="R094" n="0912a17"/>抑可思议耶。答。维摩室包乾象。手接大千。讵可思 <lb ed="X" n="0225c21"/><lb ed="R094" n="0912a18"/>议乎。既曰不可思议。愼勿以限量心而思议耳。此 <lb ed="X" n="0225c22"/><lb ed="R094" n="0912b01"/>犹言小者。楞严虽云。一为无量。无量为一。小中现 <lb ed="X" n="0225c23"/><lb ed="R094" n="0912b02"/>大。大中现小。至于花严尘含法界。如云毛端能受 <lb ed="X" n="0225c24"/><lb ed="R094" n="0912b03"/>彼诸刹。诸刹不能遍毛孔等。即大不思议。须谛思 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0226a" n="0226a"/> <lb ed="X" n="0226a01"/><lb ed="R094" n="0912b04"/>深证可也。然座皆现华。表诸法空处。一一成就妙 <lb ed="X" n="0226a02"/><lb ed="R094" n="0912b05"/>因故。华具众宝。表妙因成就。一一莊严无量善法 <lb ed="X" n="0226a03"/><lb ed="R094" n="0912b06"/>故。此又知般若空而实不空也。二于诸下。华现主 <lb ed="X" n="0226a04"/><lb ed="R094" n="0912b07"/>伴。化<persName>佛</persName>为主。化菩萨为伴。化四众八部。即辅翼护 <lb ed="X" n="0226a05"/><lb ed="R094" n="0912b08"/>法众也。华表妙因。即依妙慧而修者。华化<persName>佛</persName>菩萨 <lb ed="X" n="0226a06"/><lb ed="R094" n="0912b09"/>者。表实相妙因。一一出生称性因果故。化无量四 <lb ed="X" n="0226a07"/><lb ed="R094" n="0912b10"/>众八部者。表实相妙因。随缘成诸一切善恶染净 <lb ed="X" n="0226a08"/><lb ed="R094" n="0912b11"/>诸法故。然既凡圣因果皆化。则知一切究竟皆空 <lb ed="X" n="0226a09"/><lb ed="R094" n="0912b12"/>唯一真如妙性而<anchor xml:id="nkr_note_add_0226a0901" n="0226a0901"/><anchor xml:id="beg0226a0901" n="0226a0901"/>已<anchor xml:id="end0226a0901"/>。故知後文谭一切空者。皆源 <lb ed="X" n="0226a10"/><lb ed="R094" n="0912b13"/>于此。化复作化处。为张本矣。三其中下。说法周遍 <lb ed="X" n="0226a11"/><lb ed="R094" n="0912b14"/>所谓一月普现一切水。一切水月一月摄。<persName>佛</persName><persName>佛</persName>居 <lb ed="X" n="0226a12"/><lb ed="R094" n="0912b15"/>真应化。皆不離是道矣。各各皆说此者。表示无他 <lb ed="X" n="0226a13"/><lb ed="R094" n="0912b16"/>道也。辗转流遍者。表体量周沙界也。问。变现净土。 <lb ed="X" n="0226a14"/><lb ed="R094" n="0912b17"/>极尽十方。可谓至矣。而叉现亿座。生亿花。一一花。 <lb ed="X" n="0226a15"/><lb ed="R094" n="0912b18"/>化<persName>佛</persName>化菩萨。化诸异部。总皆无量。<persName>佛</persName><persName>佛</persName>说般若流 <lb ed="X" n="0226a16"/><lb ed="R094" n="0913a01"/>通十方。诚难思议矣。抑不知此。果何所以耶。答。此 <lb ed="X" n="0226a17"/><lb ed="R094" n="0913a02"/>有二義。一者变现如斯。为後<persName>佛</persName>说以标本故。後文 <lb ed="X" n="0226a18"/><lb ed="R094" n="0913a03"/>云。一切皆空。内空外空。乃至空空故空。又云。诸有 <lb ed="X" n="0226a19"/><lb ed="R094" n="0913a04"/>为法法集故有。乃至十地故有。<persName>佛</persName>果故有。一切皆 <lb ed="X" n="0226a20"/><lb ed="R094" n="0913a05"/>有。又云若菩萨住于法相。即非菩萨。若于诸法。而 <lb ed="X" n="0226a21"/><lb ed="R094" n="0913a06"/>得不动。不生不灭。无相无无相。不应起见。何以故。 <lb ed="X" n="0226a22"/><lb ed="R094" n="0913a07"/>一切皆如也。诸<persName>佛</persName>法僧亦如也。據此一文。在处可 <lb ed="X" n="0226a23"/><lb ed="R094" n="0913a08"/>从。盖一切皆空。求有不得。一切皆有。求空不得。一 <lb ed="X" n="0226a24"/><lb ed="R094" n="0913a09"/>切皆如。求中不得。知此。即知变现华座。因果圣凡。 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0226b" n="0226b"/> <lb ed="X" n="0226b01"/><lb ed="R094" n="0913a10"/>无量之化。可言有乎。可言无乎。可言一多乎。可言 <lb ed="X" n="0226b02"/><lb ed="R094" n="0913a11"/>非一多乎。又云此般若波罗蜜多文章字句。百<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0226b03"/><lb ed="R094" n="0913a12"/>千<persName>佛</persName>。百千万亿诸<persName>佛</persName>。而共同说。又云此十四忍。十 <lb ed="X" n="0226b04"/><lb ed="R094" n="0913a13"/>方过去现在一切菩萨之所修行。一切诸<persName>佛</persName>之所 <lb ed="X" n="0226b05"/><lb ed="R094" n="0913a14"/>显示。未来诸<persName>佛</persName>菩萨。亦复如是。若<persName>佛</persName>菩萨。不由此 <lb ed="X" n="0226b06"/><lb ed="R094" n="0913a15"/>门得一切智者。无有是处。盖十方名果等。既同由 <lb ed="X" n="0226b07"/><lb ed="R094" n="0913a16"/>此门故<persName>佛</persName><persName>佛</persName>各说般若。流遍十方。是知此变现不 <lb ed="X" n="0226b08"/><lb ed="R094" n="0913a17"/>思议事者。为後文正宗以张本也。二者。变现无量。 <lb ed="X" n="0226b09"/><lb ed="R094" n="0913a18"/>又显圆顿境界故。良由花严法界。即此经不共般 <lb ed="X" n="0226b10"/><lb ed="R094" n="0913b01"/>若。彼经一一法门。即法会十方主伴。各各宣说无 <lb ed="X" n="0226b11"/><lb ed="R094" n="0913b02"/>二故。今经化<persName>佛</persName>无量各各流演圆遍十方。既花严 <lb ed="X" n="0226b12"/><lb ed="R094" n="0913b03"/>圆融即般若。则般若本空即花严。故知一一化华 <lb ed="X" n="0226b13"/><lb ed="R094" n="0913b04"/>化<persName>佛</persName>化因。不妨出生化众亦皆无量。此即花严法 <lb ed="X" n="0226b14"/><lb ed="R094" n="0913b05"/>法融通。摄入无碍。显今般若。乃逐機圆也。</p><p xml:id="pX26p0226b1417" cb:place="inline">△三总 <lb ed="X" n="0226b15"/><lb ed="R094" n="0913b06"/>结众集。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0226b16"/><lb ed="R094" n="0913b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0226b1601">有如是等。诸来大众。各礼<persName>佛</persName>足。退坐一面。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0226b17"/><lb ed="R094" n="0913b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0226b1701">此总结上此界他方。辅翼变化诸来法众也。修敬 <lb ed="X" n="0226b18"/><lb ed="R094" n="0913b09"/>投诚。故名礼<persName>佛</persName>足。肃然有序。故退坐一面。</p><p xml:id="pX26p0226b1817" cb:place="inline">△二发 <lb ed="X" n="0226b19"/><lb ed="R094" n="0913b10"/>起序。二。初定瑞开发。二。初时定光彩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0226b20"/><lb ed="R094" n="0913b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0226b2001">尔时<persName>世尊</persName>。初年月八日。入大寂静妙三摩地。身诸毛 <lb ed="X" n="0226b21"/><lb ed="R094" n="0913b12"/>孔。放大光明。普照十方。恒沙<persName>佛</persName>土。是时欲界。无量诸 <lb ed="X" n="0226b22"/><lb ed="R094" n="0913b13"/>天。雨众妙花。色界诸天。亦雨天花。众色间错甚可爱 <lb ed="X" n="0226b23"/><lb ed="R094" n="0913b14"/>乐。时无色界。雨诸香花。香如须弥。花如车轮。如雲而 <lb ed="X" n="0226b24"/><lb ed="R094" n="0913b15"/>下。遍覆大众。普<persName>佛</persName>世界。六种震动。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0226c" n="0226c"/> <lb ed="X" n="0226c01"/><lb ed="R094" n="0913b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0226c0101">此发起序者。谓因斯光瑞。发起後文正说正宗。所 <lb ed="X" n="0226c02"/><lb ed="R094" n="0913b17"/>谓畅本意之玄微也。亦名经前序。别序。应如别章。 <lb ed="X" n="0226c03"/><lb ed="R094" n="0913b18"/>初年月八日者。即说此仁王经之时。按古疏引真 <lb ed="X" n="0226c04"/><lb ed="R094" n="0914a01"/>谛记云。<persName>如来</persName>在世四十五年。说三法轮。谓转照持。 <lb ed="X" n="0226c05"/><lb ed="R094" n="0914a02"/>然此三轮。有显有密。密则从得道夜。至涅槃夜。俱 <lb ed="X" n="0226c06"/><lb ed="R094" n="0914a03"/>三转法轮。显则初成道七年。<anchor xml:id="nkr_note_add_0226c0601" n="0226c0601"/><anchor xml:id="beg0226c0601" n="0226c0601"/>但<anchor xml:id="end0226c0601"/>转转法轮。七年後 <lb ed="X" n="0226c07"/><lb ed="R094" n="0914a04"/>三十一年中。转照法轮。三十八年後七年中。转持 <lb ed="X" n="0226c08"/><lb ed="R094" n="0914a05"/>法轮。从转转法轮来。有三十年。前至二十九年。<anchor xml:id="nkr_note_add_0226c0801" n="0226c0801"/><anchor xml:id="beg0226c0801" n="0226c0801"/>已<anchor xml:id="end0226c0801"/> <lb ed="X" n="0226c09"/><lb ed="R094" n="0914a06"/>说馀般若。今至三十年初月八日。方说仁王。故言 <lb ed="X" n="0226c10"/><lb ed="R094" n="0914a07"/>初年月八日。此则成<persName>佛</persName>三十七年说此经。乃年七 <lb ed="X" n="0226c11"/><lb ed="R094" n="0914a08"/>十二岁也。據此。则说此经之内应无别疑。但似与 <lb ed="X" n="0226c12"/><lb ed="R094" n="0914a09"/>常说一代五时。不无小异耳。故花严大疏云。真谛 <lb ed="X" n="0226c13"/><lb ed="R094" n="0914a10"/>三藏。依金光明。转照持三轮之教。亦大同此。而时 <lb ed="X" n="0226c14"/><lb ed="R094" n="0914a11"/>节小异。谓七年前说四谛名转法轮。七年後说般 <lb ed="X" n="0226c15"/><lb ed="R094" n="0914a12"/>若。具转照二轮。以空照有故。三十年後。具转照持。 <lb ed="X" n="0226c16"/><lb ed="R094" n="0914a13"/>以双照空有。持前二故。然破此如大疏廣明。入大 <lb ed="X" n="0226c17"/><lb ed="R094" n="0914a14"/>下。明入定也。入定有四義。一无碍般若。皆从定生 <lb ed="X" n="0226c18"/><lb ed="R094" n="0914a15"/>故。二观察物機。方授法药故。三定後发言。言必真 <lb ed="X" n="0226c19"/><lb ed="R094" n="0914a16"/>当故。四为物示轨。必如此故。<persName>佛</persName>无不定时。今義言 <lb ed="X" n="0226c20"/><lb ed="R094" n="0914a17"/>入也。释动求静名小。即动而静称大。此即第一義 <lb ed="X" n="0226c21"/><lb ed="R094" n="0914a18"/>禅。寂照同时。離一切相。即一切法。无动无壞玄源 <lb ed="X" n="0226c22"/><lb ed="R094" n="0914b01"/>也。三摩梵语。此云正定。亦名正受。即正定之受用。 <lb ed="X" n="0226c23"/><lb ed="R094" n="0914b02"/>非同凡小事定可比。故名妙。然既入此定。下文所 <lb ed="X" n="0226c24"/><lb ed="R094" n="0914b03"/>说亦不離此别有。故此与下观<persName>如来</persName>等品为张本 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0227a" n="0227a"/> <lb ed="X" n="0227a01"/><lb ed="R094" n="0914b04"/>也。身诸下。明放光也。身毛放光者。表此慧光。通身 <lb ed="X" n="0227a02"/><lb ed="R094" n="0914b05"/>遍身。无不是故。普照沙界者。表慧光圆照。无时无 <lb ed="X" n="0227a03"/><lb ed="R094" n="0914b06"/>处而不然故。此中有二重能所。一身毛。即放光之 <lb ed="X" n="0227a04"/><lb ed="R094" n="0914b07"/>处。二沙界。即光遍分齐。光明则通能通所。可以准 <lb ed="X" n="0227a05"/><lb ed="R094" n="0914b08"/>思。秦译光照三界。约竖言耳。今云沙界。约横明遍 <lb ed="X" n="0227a06"/><lb ed="R094" n="0914b09"/>也。问。光明通身。此何所以。若必有者。凡夫何亦不 <lb ed="X" n="0227a07"/><lb ed="R094" n="0914b10"/>放光耶。答。圣凡同体。但凡夫迷此不能耳。如临济 <lb ed="X" n="0227a08"/><lb ed="R094" n="0914b11"/>大师云。汝等有一无位真人。在汝六根门头。放光 <lb ed="X" n="0227a09"/><lb ed="R094" n="0914b12"/>动地。此要直下明宗。僧问所以。师便擒住云。道道。 <lb ed="X" n="0227a10"/><lb ed="R094" n="0914b13"/>僧拟议即托开云。无位真人。是甚么。漧屎橛。此又 <lb ed="X" n="0227a11"/><lb ed="R094" n="0914b14"/>当面讳却。盖会则放光耿耿。不会则世谛昏昏。岂 <lb ed="X" n="0227a12"/><lb ed="R094" n="0914b15"/>有他哉。是时下。欲界雨花。诸天多以花供养者。花 <lb ed="X" n="0227a13"/><lb ed="R094" n="0914b16"/>表因行。显依果德修行妙因也。谓之妙者。以不離 <lb ed="X" n="0227a14"/><lb ed="R094" n="0914b17"/>般若为因故。花即摩诃曼荼罗。幷檐蔔等。故言众。 <lb ed="X" n="0227a15"/><lb ed="R094" n="0914b18"/>色界下。即色界雨花。然色界超欲界矣。精诚之极 <lb ed="X" n="0227a16"/><lb ed="R094" n="0915a01"/>殖福修因。故亦雨焉。此又唯知有<persName>佛</persName>。故供此耳。岂 <lb ed="X" n="0227a17"/><lb ed="R094" n="0915a02"/>恃性梵世。而不修妙因哉。诸宝严饬。故言众色间 <lb ed="X" n="0227a18"/><lb ed="R094" n="0915a03"/>错。悦适众心。故言甚可爱乐。时无色下。无色界雨 <lb ed="X" n="0227a19"/><lb ed="R094" n="0915a04"/>花。无色之供。犹其勝勝耳。香之树空也。积如须弥。 <lb ed="X" n="0227a20"/><lb ed="R094" n="0915a05"/>花之缤纷也。大如车轮。此表<persName>佛</persName>德妙高。正因辐辏。 <lb ed="X" n="0227a21"/><lb ed="R094" n="0915a06"/>故如雲而下。表修妙因妙德。非有作意也。遍覆大 <lb ed="X" n="0227a22"/><lb ed="R094" n="0915a07"/>众。表群灵共有。显此妙因。宜平等而修也。无色亦 <lb ed="X" n="0227a23"/><lb ed="R094" n="0915a08"/>雨花者。以具定果色故。此皆<persName>佛</persName>德神极。三界诸天。 <lb ed="X" n="0227a24"/><lb ed="R094" n="0915a09"/>欲不雨花者。得乎。普<persName>佛</persName>下。动地瑞。六震者。动起涌 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0227b" n="0227b"/> <lb ed="X" n="0227b01"/><lb ed="R094" n="0915a10"/>震吼击也。然动起涌三约形名动。震吼击三约声 <lb ed="X" n="0227b02"/><lb ed="R094" n="0915a11"/>名动。而有东涌西没动遍等遍之说。亦不離此。言 <lb ed="X" n="0227b03"/><lb ed="R094" n="0915a12"/>六震者。表依六识。翻破无明。直显妙慧耳。楞严说 <lb ed="X" n="0227b04"/><lb ed="R094" n="0915a13"/>山河大地皆无明感结。本唯一真。故动地云普<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0227b05"/><lb ed="R094" n="0915a14"/>世界。问。动地有多缘起尔何直依表破无明言之 <lb ed="X" n="0227b06"/><lb ed="R094" n="0915a15"/>耶。答。准阿含动地有八缘。一大水动时。二尊神试 <lb ed="X" n="0227b07"/><lb ed="R094" n="0915a16"/>力时。三<persName>如来</persName>入胎时。四出胎时。五成道时。六转法 <lb ed="X" n="0227b08"/><lb ed="R094" n="0915a17"/>轮时。七息教时。八涅槃时。增一亦有八缘。与此八 <lb ed="X" n="0227b09"/><lb ed="R094" n="0915a18"/>缘大同。然动地虽有八缘。但是通相说耳。若约取 <lb ed="X" n="0227b10"/><lb ed="R094" n="0915b01"/>者。此即八缘中。转法轮时动耳。既转法轮有动。则 <lb ed="X" n="0227b11"/><lb ed="R094" n="0915b02"/>直就破无明结惑。甚为允当。盖转法轮。只为无明 <lb ed="X" n="0227b12"/><lb ed="R094" n="0915b03"/>在也。又十地论谓。动地治三种烦恼。一治生天众 <lb ed="X" n="0227b13"/><lb ed="R094" n="0915b04"/>生。乐著天福。震动天宫。令生厌離。起求法心。二治 <lb ed="X" n="0227b14"/><lb ed="R094" n="0915b05"/>造恶众生。不识无常。纵心荡意。令因地动。捨恶从 <lb ed="X" n="0227b15"/><lb ed="R094" n="0915b06"/>善。三治我慢众生。或因咒力。能小地动。起高慢心。 <lb ed="X" n="0227b16"/><lb ed="R094" n="0915b07"/>使见大动。知其力劣。今此亦治三种烦恼也欤。</p><p xml:id="pX26p0227b1619" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0227b17"/><lb ed="R094" n="0915b08"/>二当機助发。二。初睹瑞兴疑。二。初时众罔知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0227b18"/><lb ed="R094" n="0915b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0227b1801">尔时大众。自相谓言。大觉<persName>世尊</persName>。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0227b1801" n="0227b1801"/><anchor xml:id="beg0227b1801" n="0227b1801"/>已<anchor xml:id="end0227b1801"/>为我等。说摩诃 <lb ed="X" n="0227b19"/><lb ed="R094" n="0915b10"/>般若波罗蜜多。金刚般若波罗蜜多。天王问般若波 <lb ed="X" n="0227b20"/><lb ed="R094" n="0915b11"/>罗蜜多。大品等无量无数般若波罗蜜多。今日<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0227b21"/><lb ed="R094" n="0915b12"/>放大光明。斯作何事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0227b22"/><lb ed="R094" n="0915b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0227b2201">遍觉十方。证究竟道。名之大觉。贤圣钦崇。龙天瞻 <lb ed="X" n="0227b23"/><lb ed="R094" n="0915b14"/>敬。故曰<persName>世尊</persName>。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0227b2301" n="0227b2301"/><anchor xml:id="beg0227b2301" n="0227b2301"/>已<anchor xml:id="end0227b2301"/>下。叙<anchor xml:id="nkr_note_add_0227b2302" n="0227b2302"/><anchor xml:id="beg0227b2302" n="0227b2302"/>己<anchor xml:id="end0227b2302"/>说也。古疏谓<persName>佛</persName>从得道 <lb ed="X" n="0227b24"/><lb ed="R094" n="0915b15"/>後二十九年。说四般若。于灵山说大品。次舍卫说 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0227c" n="0227c"/> <lb ed="X" n="0227c01"/><lb ed="R094" n="0915b16"/>金刚。及天王问。後还灵山。说光赞。及道行。具如光 <lb ed="X" n="0227c02"/><lb ed="R094" n="0915b17"/>赞中说。然據此则标云四种般若。而下文释明。则 <lb ed="X" n="0227c03"/><lb ed="R094" n="0915b18"/>成五部般若。且名目与今经不对。似有可疑。合无 <lb ed="X" n="0227c04"/><lb ed="R094" n="0916a01"/>依金刚圭峰纂要云。<persName>佛</persName>说大部处会。六百卷文。四 <lb ed="X" n="0227c05"/><lb ed="R094" n="0916a02"/>处十六会说可准。一<name role="" type="person">王舍城</name>鹫峰山七会。山中四 <lb ed="X" n="0227c06"/><lb ed="R094" n="0916a03"/>会。山顶三会。二给孤园七会。三<name role="" type="person">他化天</name>宫摩尼宝 <lb ed="X" n="0227c07"/><lb ed="R094" n="0916a04"/>藏殿一会。四<name role="" type="person">王舍城</name>竹林园白鹭池侧一会。若依 <lb ed="X" n="0227c08"/><lb ed="R094" n="0916a05"/>今经为顺者。一摩诃般若。即大部六百卷是也。此 <lb ed="X" n="0227c09"/><lb ed="R094" n="0916a06"/>经三千瑞焕。十六分彰说之。至若金刚般若。即舍 <lb ed="X" n="0227c10"/><lb ed="R094" n="0916a07"/>卫祇洹所说。须菩提为当機。故大部开出天王问 <lb ed="X" n="0227c11"/><lb ed="R094" n="0916a08"/>般若。即勝天王所问者。大品般若。亦依灵山而说 <lb ed="X" n="0227c12"/><lb ed="R094" n="0916a09"/>者。此二亦大部开出。如刊定记详明。云等馀般若。 <lb ed="X" n="0227c13"/><lb ed="R094" n="0916a10"/>即等光赞道行等般若也。此则八部说竟。方说此 <lb ed="X" n="0227c14"/><lb ed="R094" n="0916a11"/>仁王般若耳。不然。何以前云<anchor xml:id="nkr_note_add_0227c1401" n="0227c1401"/><anchor xml:id="beg0227c1401" n="0227c1401"/>已<anchor xml:id="end0227c1401"/>为我等说。而後又 <lb ed="X" n="0227c15"/><lb ed="R094" n="0916a12"/>云大品等无量般若耶。今日下。此众疑前瑞相也。 <lb ed="X" n="0227c16"/><lb ed="R094" n="0916a13"/>岂非所谓放光现瑞。开发请之教源乎。</p><p xml:id="pX26p0227c1616" cb:place="inline">△二匿王 <lb ed="X" n="0227c17"/><lb ed="R094" n="0916a14"/>请决。二。初知必说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0227c18"/><lb ed="R094" n="0916a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0227c1801">时<name role="" type="person">室罗筏</name>国波斯匿王。作是思惟。今<persName>佛</persName>现是稀有之 <lb ed="X" n="0227c19"/><lb ed="R094" n="0916a16"/>相。必雨法雨。普皆利乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0227c20"/><lb ed="R094" n="0916a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0227c2001">法花弥勒睹光瑞而腾疑请决。文殊语弥勒曰。善 <lb ed="X" n="0227c21"/><lb ed="R094" n="0916a18"/>男子等。如我唯忖。今<persName>佛</persName>欲说大法。雨大法雨。乃至 <lb ed="X" n="0227c22"/><lb ed="R094" n="0916b01"/>欲令众生。咸得闻知一切世间难信之法。故现斯 <lb ed="X" n="0227c23"/><lb ed="R094" n="0916b02"/>瑞。今匿王纔睹光瑞。便知<persName>佛</persName>心雨法雨。一味霑洽。 <lb ed="X" n="0227c24"/><lb ed="R094" n="0916b03"/>非是徒然。普利乐有情。令俱明妙慧。断可唯忖。斯 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0228a" n="0228a"/> <lb ed="X" n="0228a01"/><lb ed="R094" n="0916b04"/>亦法身大士。影响权迹。实大智曼殊之俦。岂直为 <lb ed="X" n="0228a02"/><lb ed="R094" n="0916b05"/>洪护当機而<anchor xml:id="nkr_note_add_0228a0201" n="0228a0201"/><anchor xml:id="beg0228a0201" n="0228a0201"/>已<anchor xml:id="end0228a0201"/>哉。</p><p xml:id="pX26p0228a0208" cb:place="inline">△二问众无酬。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228a03"/><lb ed="R094" n="0916b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228a0301">即问宝盖<name role="" type="person">无垢称</name>等。诸优婆塞。舍利弗须菩提等。诸 <lb ed="X" n="0228a04"/><lb ed="R094" n="0916b07"/>大声闻。弥勒狮子吼等。诸菩萨摩诃萨言。<persName>如来</persName>所现 <lb ed="X" n="0228a05"/><lb ed="R094" n="0916b08"/>是何瑞相。时诸大众。无能答者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228a06"/><lb ed="R094" n="0916b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228a0601">所请上德。或僧或俗。俱是法身大士。若大若小。无 <lb ed="X" n="0228a07"/><lb ed="R094" n="0916b10"/>非妙慧虚通。故一一问之。宝盖。即净名示疾五百 <lb ed="X" n="0228a08"/><lb ed="R094" n="0916b11"/>献盖。发起不思议境界之人。无垢即净。称即名也。 <lb ed="X" n="0228a09"/><lb ed="R094" n="0916b12"/>此即金粟古<persName>佛</persName>示迹。同尘辅扬法化者。即其借座 <lb ed="X" n="0228a10"/><lb ed="R094" n="0916b13"/>灯王。取饭香土。室包乾象。手接大千。明不二于真 <lb ed="X" n="0228a11"/><lb ed="R094" n="0916b14"/>净界中。示尘劳于毘耶国内。盖不思议之超绝也。 <lb ed="X" n="0228a12"/><lb ed="R094" n="0916b15"/>舍利弗声德居长。智慧第一。观法花会上。授记居 <lb ed="X" n="0228a13"/><lb ed="R094" n="0916b16"/>先。岂真声闻哉。须菩提解空第一。般若谭空。最为 <lb ed="X" n="0228a14"/><lb ed="R094" n="0916b17"/>上首。犹是证入宝明空海之流。示为声闻。亦权为 <lb ed="X" n="0228a15"/><lb ed="R094" n="0916b18"/>者。弥勒。即慈隆即世。悲臻後劫。即補<persName>佛</persName>处者。狮子 <lb ed="X" n="0228a16"/><lb ed="R094" n="0917a01"/>吼。即说示无畏。亦法身之侣。故匿王一一问其所 <lb ed="X" n="0228a17"/><lb ed="R094" n="0917a02"/>以。可谓知音方与知音擧也。时众下。明众无酬答。 <lb ed="X" n="0228a18"/><lb ed="R094" n="0917a03"/>此有二義。一约显迹。谓般若妙慧。万法澄寂。唯如 <lb ed="X" n="0228a19"/><lb ed="R094" n="0917a04"/>来圆证。故通身吐露。此显唯<persName>佛</persName>能知。故众不能测 <lb ed="X" n="0228a20"/><lb ed="R094" n="0917a05"/>也。二约密意。谓实相本空。一切皆如。<persName>世尊</persName>既现瑞 <lb ed="X" n="0228a21"/><lb ed="R094" n="0917a06"/>以彰明。故大众则默识以显妙。则众不能答耳。所 <lb ed="X" n="0228a22"/><lb ed="R094" n="0917a07"/>谓默时说。说时默。大施门开无壅塞。岂其真不能 <lb ed="X" n="0228a23"/><lb ed="R094" n="0917a08"/>答哉。</p><p xml:id="pX26p0228a2303" cb:place="inline">△二作乐觉悟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228a24"/><lb ed="R094" n="0917a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228a2401">波斯匿王等。承<persName>佛</persName>神力。廣作音乐。欲色诸天。各奏无 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0228b" n="0228b"/> <lb ed="X" n="0228b01"/><lb ed="R094" n="0917a10"/>量天诸伎乐。声遍三千大千。世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228b02"/><lb ed="R094" n="0917a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228b0201">肇公云。旋岚偃嶽而常静。江河竞注而不流。此言 <lb ed="X" n="0228b03"/><lb ed="R094" n="0917a12"/>至人神极无方。在动常静耳。今<persName>世尊</persName>入定现瑞。而 <lb ed="X" n="0228b04"/><lb ed="R094" n="0917a13"/>欲界诸天作乐声极大千界者。良以假<persName>佛</persName>神力。而 <lb ed="X" n="0228b05"/><lb ed="R094" n="0917a14"/>求<persName>佛</persName>出定。早注时雨。润济枯槁者也。否则。<persName>佛</persName>前女 <lb ed="X" n="0228b06"/><lb ed="R094" n="0917a15"/>子入定。一切不能觉之令出。必待罔明。况<persName>佛</persName>入大 <lb ed="X" n="0228b07"/><lb ed="R094" n="0917a16"/>寂静禅定。湛智海之澄波皎性空之满月乎。故知 <lb ed="X" n="0228b08"/><lb ed="R094" n="0917a17"/><persName>佛</persName>之现瑞。众之作乐。亦感应道交也。</p><p xml:id="pX26p0228b0815" cb:place="inline">△二光明遍 <lb ed="X" n="0228b09"/><lb ed="R094" n="0917a18"/>觉。二。初光现化。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228b10"/><lb ed="R094" n="0917b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228b1001">尔时<persName>世尊</persName>。复放无量阿僧祇光。其明杂色。一一光中。 <lb ed="X" n="0228b11"/><lb ed="R094" n="0917b02"/>现宝莲花。其花千葉。皆作金色。上有化<persName>佛</persName>。宣说法要。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228b12"/><lb ed="R094" n="0917b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228b1201">前于身毛放光。表慧光通身显现故。今放光至于 <lb ed="X" n="0228b13"/><lb ed="R094" n="0917b04"/>阿僧祇之多者。又表慧光超乎数量故。盖妙慧忘 <lb ed="X" n="0228b14"/><lb ed="R094" n="0917b05"/>情谓。孰数量可及哉。其明杂色。表慧照。因谛缘而 <lb ed="X" n="0228b15"/><lb ed="R094" n="0917b06"/>不同也。即于一切法观空假中是也。慧光无量。斯 <lb ed="X" n="0228b16"/><lb ed="R094" n="0917b07"/>妙行难穷。故一一光中。现宝莲花。斯即因妙慧而 <lb ed="X" n="0228b17"/><lb ed="R094" n="0917b08"/>起多种因行也。因行万殊。觉心不二。故曰千葉金 <lb ed="X" n="0228b18"/><lb ed="R094" n="0917b09"/>色。此又由妙因。摄归一源也。即此妙慧妙因。是成 <lb ed="X" n="0228b19"/><lb ed="R094" n="0917b10"/><persName>佛</persName>之体。说法之慧。故曰上有化<persName>佛</persName>宣说法要。斯则 <lb ed="X" n="0228b20"/><lb ed="R094" n="0917b11"/><persName>佛</persName>放一光。妙慧全彰。因果行证。皆不離此一照中 <lb ed="X" n="0228b21"/><lb ed="R094" n="0917b12"/>矣。然般若離四句。独显真空。故唯明有化<persName>佛</persName>说法。 <lb ed="X" n="0228b22"/><lb ed="R094" n="0917b13"/>此示应化非真<persName>佛</persName>。亦非说法者。故云化身。然独实 <lb ed="X" n="0228b23"/><lb ed="R094" n="0917b14"/>相真身。说示本寂。乃真<persName>佛</persName>耳。</p><p xml:id="pX26p0228b2312" cb:place="inline">△二光被有缘。二。初 <lb ed="X" n="0228b24"/><lb ed="R094" n="0917b15"/>总显普益。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0228c" n="0228c"/> <lb ed="X" n="0228c01"/><lb ed="R094" n="0917b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228c0101">是<persName>佛</persName>光明。普于十方。恒河沙等。诸<persName>佛</persName>国土。有缘斯现。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228c02"/><lb ed="R094" n="0917b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228c0201">杲日陞天。不为无目者而隐光明。然不盲者自睹 <lb ed="X" n="0228c03"/><lb ed="R094" n="0917b18"/><persName>佛</persName>光遍界。不为含生类而隐光明。然有缘者斯现。 <lb ed="X" n="0228c04"/><lb ed="R094" n="0918a01"/>故知今人不见<persName>佛</persName>光。与不闻正法者。乃无缘自障 <lb ed="X" n="0228c05"/><lb ed="R094" n="0918a02"/>也。有缘时義大矣哉。</p><p xml:id="pX26p0228c0509" cb:place="inline">△二别明来众。二。初标方列 <lb ed="X" n="0228c06"/><lb ed="R094" n="0918a03"/>名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228c07"/><lb ed="R094" n="0918a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228c0701">彼他方<persName>佛</persName>国中。束方普光菩萨摩诃萨。东南方莲花 <lb ed="X" n="0228c08"/><lb ed="R094" n="0918a05"/>手菩萨摩诃萨。南方離忧菩萨摩诃萨。西南方光明 <lb ed="X" n="0228c09"/><lb ed="R094" n="0918a06"/>菩萨摩诃萨。西方行慧菩萨摩诃萨。西北方宝勝菩 <lb ed="X" n="0228c10"/><lb ed="R094" n="0918a07"/>萨摩诃萨。北方勝受菩萨摩诃萨。东北方離尘菩萨 <lb ed="X" n="0228c11"/><lb ed="R094" n="0918a08"/>摩诃萨。上方喜受菩萨摩诃萨。下方莲花勝菩萨摩 <lb ed="X" n="0228c12"/><lb ed="R094" n="0918a09"/>诃萨。各与无量百千俱胝菩萨摩诃萨。皆来至此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228c13"/><lb ed="R094" n="0918a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228c1301"><persName>佛</persName>光一照。十方菩萨俱来者。表慧光圆通。不局一 <lb ed="X" n="0228c14"/><lb ed="R094" n="0918a11"/>隅。智明廣大。非止一人所具也。然菩萨随方名義 <lb ed="X" n="0228c15"/><lb ed="R094" n="0918a12"/>不同。亦吾<persName>佛</persName>光明所照。为显彼随方设法之象意 <lb ed="X" n="0228c16"/><lb ed="R094" n="0918a13"/>也。岂徒然哉。普光者。谓身智通明。法界一照。迹示 <lb ed="X" n="0228c17"/><lb ed="R094" n="0918a14"/>东方。表动中有不动妙慧耳。盖东方属震。则雷动 <lb ed="X" n="0228c18"/><lb ed="R094" n="0918a15"/>之象。而曰普光。则毫无痴暗。又非去来。故体常寂 <lb ed="X" n="0228c19"/><lb ed="R094" n="0918a16"/>静。即动中有不动也。莲花手者。谓掌握法宝。因果 <lb ed="X" n="0228c20"/><lb ed="R094" n="0918a17"/>互彻。迹示东南。亦表妙慧。克成因果故。盖东南属 <lb ed="X" n="0228c21"/><lb ed="R094" n="0918a18"/>巽。则风气之象。而曰莲花。即方华即果又曰手者。 <lb ed="X" n="0228c22"/><lb ed="R094" n="0918b01"/>手能持物。表慧令因果融通。即合风力开敷结实 <lb ed="X" n="0228c23"/><lb ed="R094" n="0918b02"/>之象也。離忧者。谓灵明绝眹。了无忧缠。示迹南方。 <lb ed="X" n="0228c24"/><lb ed="R094" n="0918b03"/>则離卦中虚。无物之谓。故象離忧也。光明者。德慧 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0229a" n="0229a"/> <lb ed="X" n="0229a01"/><lb ed="R094" n="0918b04"/>昭著。不被尘暗。示迹西南。则坤而资生。以表慧任 <lb ed="X" n="0229a02"/><lb ed="R094" n="0918b05"/>生理。有明之谓。故象坤也。行慧者。谓一物不愚。万 <lb ed="X" n="0229a03"/><lb ed="R094" n="0918b06"/>行真明。示迹西方。兑为泽为毁折。取象亦似愚而 <lb ed="X" n="0229a04"/><lb ed="R094" n="0918b07"/>无慧者。故必须行慧。于生死毁折之际。了然于万 <lb ed="X" n="0229a05"/><lb ed="R094" n="0918b08"/>有之内矣。宝勝者。谓性德无尽。智藏充溢。示迹西 <lb ed="X" n="0229a06"/><lb ed="R094" n="0918b09"/>北方。为乾为刚健。取象乃行道而自强不息者。以 <lb ed="X" n="0229a07"/><lb ed="R094" n="0918b10"/>表灵明刚健之勝宝。能活鱍于一虚之中。<g ref="#CB04067">敁</g>象乾 <lb ed="X" n="0229a08"/><lb ed="R094" n="0918b11"/>也。勝受者。谓慧领纳境。不为缺陷。示迹北方。坎为 <lb ed="X" n="0229a09"/><lb ed="R094" n="0918b12"/>缺陷。其象为水。则周流无方。不被缺陷。以表妙慧。 <lb ed="X" n="0229a10"/><lb ed="R094" n="0918b13"/>不住于万法之象也。離尘者。谓澄淸一心。不为情 <lb ed="X" n="0229a11"/><lb ed="R094" n="0918b14"/>染。示迹于东北方。艮为止成之道。其象属土。摇动 <lb ed="X" n="0229a12"/><lb ed="R094" n="0918b15"/>不得。以表凝常妙慧。始终一贯也。喜受者。谓深造 <lb ed="X" n="0229a13"/><lb ed="R094" n="0918b16"/>得益。入禅自在。然果从此证。故示从上方。莲花勝 <lb ed="X" n="0229a14"/><lb ed="R094" n="0918b17"/>者。谓万行芬披。六度克修。然因居果後。故示从下 <lb ed="X" n="0229a15"/><lb ed="R094" n="0918b18"/>方。此上皆依般若妙应不穷。故<persName>佛</persName>放光照恒沙国 <lb ed="X" n="0229a16"/><lb ed="R094" n="0919a01"/>土。十方称名者。表俱临法会也。此是发起之众。若 <lb ed="X" n="0229a17"/><lb ed="R094" n="0919a02"/>不如是。则立名幷方。表显正说。总皆唐蠲。鄙见如 <lb ed="X" n="0229a18"/><lb ed="R094" n="0919a03"/>此。母谓臆说。各与下。即眷属众也。</p><p xml:id="pX26p0229a1814" cb:place="inline">△二持供礼<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0229a19"/><lb ed="R094" n="0919a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0229a1901">持种种香。散种种花。作无量音乐。供养<persName>如来</persName>。顶礼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0229a20"/><lb ed="R094" n="0919a05"/>足。默退坐。合掌恭敬。一心观<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0229a21"/><lb ed="R094" n="0919a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0229a2101">香花音乐。即所供之仪借此以表虔诚。亦表所证 <lb ed="X" n="0229a22"/><lb ed="R094" n="0919a07"/>故。盖诸菩萨证德<anchor xml:id="nkr_note_add_0229a2201" n="0229a2201"/><anchor xml:id="beg0229a2201" n="0229a2201"/>已<anchor xml:id="end0229a2201"/>馨。故持花表之。妙因<anchor xml:id="nkr_note_add_0229a2202" n="0229a2202"/><anchor xml:id="beg0229a2202" n="0229a2202"/>已<anchor xml:id="end0229a2202"/>修。故 <lb ed="X" n="0229a23"/><lb ed="R094" n="0919a08"/>散花表之。若夫音乐之供。法花明成<persName>佛</persName>道。非小缘 <lb ed="X" n="0229a24"/><lb ed="R094" n="0919a09"/>矣。<persName>如来</persName>。即所供之<persName>佛</persName>。然顶礼之礼有多种。此即第 <pb ed="X" xml:id="X26.0517.0229b" n="0229b"/> <lb ed="X" n="0229b01"/><lb ed="R094" n="0919a10"/>三恭敬礼。以五体投地。捧足慇勤故。亦即第四无 <lb ed="X" n="0229b02"/><lb ed="R094" n="0919a11"/>相礼。以正礼时。深入法性。離名字相故。然虽无能 <lb ed="X" n="0229b03"/><lb ed="R094" n="0919a12"/>所。普运身心。如影普遍。礼不可礼。虽遍礼一切。俱 <lb ed="X" n="0229b04"/><lb ed="R094" n="0919a13"/>礼身内法身真<persName>佛</persName>。不向外求。驯至一礼<persName>佛</persName>时。若内 <lb ed="X" n="0229b05"/><lb ed="R094" n="0919a14"/>若外。同一实相般若。此又是起用。内观实相礼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0229b06"/><lb ed="R094" n="0919a15"/>也。敛念凝神曰默然。翘伫待法曰退坐。合掌即摄 <lb ed="X" n="0229b07"/><lb ed="R094" n="0919a16"/>心于中。欲受持中道妙理也。恭约身仪无缺。敬约 <lb ed="X" n="0229b08"/><lb ed="R094" n="0919a17"/>心志虔诚。久慕圆音。延颈法雨。如饥思食。似渴待 <lb ed="X" n="0229b09"/><lb ed="R094" n="0919a18"/>浆。故三业精勤。一心观<persName>佛</persName>。慈音遍佈。悲满人寰也。 <lb ed="X" n="0229b10"/><lb ed="R094" n="0919b01"/>此上法会由致竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0229b11"/><lb ed="R094" n="0919b02"/> <lb ed="X" n="0229b12"/><lb ed="R094" n="0919b03"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>仁王护国般若波罗蜜多经卷上科疏卷一</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0219a1901" to="#end0219a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0219b0901" to="#end0219b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0219b1801" to="#end0219b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0219b2001" to="#end0219b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0219b2201" to="#end0219b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0219b2202" to="#end0219b2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0219c2101" to="#end0219c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0220a1401" to="#end0220a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0220a1801" to="#end0220a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221b1101" to="#end0221b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221b1201" to="#end0221b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221b1501" to="#end0221b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221c0201" to="#end0221c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221c0601" to="#end0221c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0222a2101" to="#end0222a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0222a2201" to="#end0222a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0222a2401" to="#end0222a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0222b0201" to="#end0222b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0222b0202" to="#end0222b0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0222b0301" to="#end0222b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0222c0301" to="#end0222c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0222c0401" to="#end0222c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0224b1801" to="#end0224b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0225a0601" to="#end0225a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">瞻</lem><rdg wit="#wit.orig">赡</rdg></app> <app from="#beg0225a1001" to="#end0225a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0225a2301" to="#end0225a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0226a0901" to="#end0226a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0226c0601" to="#end0226c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0226c0801" to="#end0226c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0227b1801" to="#end0227b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0227b2301" to="#end0227b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0227b2302" to="#end0227b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0227c1401" to="#end0227c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0228a0201" to="#end0228a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0229a2201" to="#end0229a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0229a2202" to="#end0229a2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0219a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219a1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0219b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b0901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0219b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0219b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0219b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b2201">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0219b2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b2202">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0219c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219c2101">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0220a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0220a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0220a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0220a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0222a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0222a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0222a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0222b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222b0201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0222b0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222b0202">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0222b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0222c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0222c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222c0401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0224b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0225a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225a0601">瞻【CB】，赡【卍续】</note> <note n="0225a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0225a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0226a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0226a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0226c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0226c0601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0226c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0226c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0227b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0227b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0227b2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227b2302">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0227c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0228a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0228a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0229a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0229a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0229a2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0229a2202">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>